رکود و تورم و بیکاری برغم افزایش در ﺁمد نفت در سه سال اخیر :

• در 2 ﺁبان ، دكتر رؤيا طباطبايي عضو هيئت مديره و سخنگوي كانون كارآفرينان صنعتي ، گفته است :
" در سه سال اخير رشد توليد ناخالص داخلي (به قيمت پايه) كاهنده بوده و از رقم 5/7 درصد در سال 1381 به رقم 7/6 درصد در سال 1382 و 8/4 درصد در سال 1383 (رقم مقدماتي بانك مركزي) تنزل يافته است. اين در شرايطي است كه طي اين مدت، درآمد نفتي ما روندي فزاينده داشته و صادرات نفت و گاز ما طي سالهاي 1381 الي 1383 به ترتيب برابر با 0/23، 4/27 و 8/36 ميليارد دلار بوده است. بنابراين آشكار مي شود كه وضعيت اقتصادي ايران ركودي است. ... "
    البته تعاريف متفاوتي از ركود در ادبيات اقتصادي وجود دارد و ما براي اطمينان از اينكه آيا به راستي در شرايط ركود هستيم يا نه، تقريباً تمامي تعاريف را در شرايط كنوني مورد توجه قرار داده ايم.
    به موجب يكي از تعاريف مشهور، ركود عبارت است از "دوره اي كه كاهش معني دار در چهار عامل توليد، درآمد، اشتغال و تجارت ايجاد شود." اين دوره معمولاً حداقل بين 6 ماه تا يكسال است. به اين ترتيب ركود بر اين اساس به معناي كاهنده بودن رشد توليد ناخالص داخلي واقعي است. از سوي ديگر مي بينيم كه در سه سال اخير رشد توليد ناخالص داخلي (به قيمت پايه) كاهنده بوده و از رقم 5/7 درصد در سال 1381 به رقم 7/6 درصد در سال 1382 و 8/4 درصد در سال 1383 (رقم مقدماتي بانك مركزي) تنزل يافته است. اين در شرايطي است كه طي اين مدت، درآمد نفتي ما روندي فزاينده داشته و صادرات نفت و گاز ما طي سالهاي 1381 الي 1383 به ترتيب برابر با 0/23، 4/27 و 8/36 ميليارد دلار بوده است. بنابراين آشكار مي شود كه وضعيت اقتصادي ايران ركودي است.
دكتر طباطبايي در پاسخ به اين سؤال كه آيا علاوه بر شاخص مذكور وجود ركود، از طريق شاخصهاي ديگر نيز تأييد مي گردد، گفت: شاخص تركيبي آينده نگر نيز ركود را تأييد مي كند، يعني وقتي كاهش پي در پي (بيش از سه دوره متوالي) در تغييرات شاخص تركيبي آينده نگر ملاحظه كنيم، اين به معناي شرايط ركود است. به موجب آماري هم كه يكي از مراكز تحقيقاتي كشور (كه تنها توليد كننده اين شاخصهاست) منتشر ساخته، نرخ تغيير شش ماهه اين شاخص در 12 ماهه 83 نسبت به 12 ماهه 82، بهبود نداشته است اين در حالي است كه درآمدهاي نفتي در سال 83 به مراتب بيشتر از سال 82 بوده و قيمت نفت از 30 دلار در اسفند 82 به 5/48 دلار در اسفند 83 افزايش يافته است.
    در پاسخ به اين سؤال كه آيا افت بورس مي تواند نمايشگر ركود باشد، او گفته است : يكي از مؤلفه هاي شاخص تركيبي آينده نگر، بورس است كه اين مؤلفه نيز با تغييرات منفي مواجه بوده است. براي مثال شاخص قيمت سهام از دي ماه سال 1383 لغايت خرداد ماه سال 1384 به ترتيب 13168 و 12649 و 12702 و 12605 و 12424 بوده و در نهايت در نيمه مهرماه 84 به عدد 10139 تنزل يافته است كه روندي نامناسب بوده و يكي از علامت دهنده هاي مهم ركود اقتصادي مي باشد. و اين در حالي بوده كه ما در سه سال اخير بيش از 15 درصد تورم داشته ايم و حداقلش اين است كه بايد به اندازه تورم، ارزش سهام بالا مي رفت. در حالي كه نه تنها افزايش پيدا نكرده، بلكه كاهش نيز پيدا نكرده است.
    سخنگوي كانون كار آفرينان صنعتي ايران افزوده است : البته در دنياي اقتصادي امروز از شيوه ديگري نيز براي پي بردن به شرايط ركودي استفاده مي كنند و آن مشاهده فاصله معني دار بين رشد بالفعل اقتصادي از رشد بالقوه اقتصادي كشور است. به عبارت ديگر عاطل ماندن ماشين آلات و سرمايه ها را ركود اقتصادي مي خوانند. اگر از اين نظر وضعيت اقتصاد ايران را بررسي كنيم مشاهده مي كنيم رشد توليد ناخالص داخلي كشور به طور معني دار پايين تر از رشد بالقوه كشور است و اين نمادي از وضعيت ركود اقتصادي مي باشد و اين در حالي است كه رشد توليد ناخالص داخلي جهاني در سال 2004 برابر با 1/5 درصد و رشد "ساير كشورها به جز كشورهاي پيشرفته صنعتي" در اين سال 2/7 درصد و رشد چين در اين سال 5/9 درصد بوده است. اين در حالي است كه رشد توليد ناخالص داخلي ما در اين سال و با وجودي كه از درآمدهاي سرشار نفتي برخوردار بوده ايم تنها برابر با 8/4 درصد بوده است.
البته شاخصهاي ديگري را نيز مي توان مورد توجه قرار داد نظير "وضعيت كارگاههاي بزرگ صنعتي"، "موازنه كل تراز پرداختها"، "نرخ ارز" و "نسبت سپرده هاي مدت دار به كل سپرده هاي بخش خصوصي" كه رابطه مورد اخير با ركود اقتصادي مثبت مي باشد يعني در شرايطي كه نسبت سپرده هاي مدت دار به كل سپرده هاي بخش خصوصي افزايش يابد، علامتي از ركود اقتصادي قلمداد مي گردد.
    دكتر طباطبايي در پاسخ به اين سؤال كه آيا اينكه ما داراي رشد توليد ناخالص داخلي هستيم، به معناي رونق اقتصادي نيست ؟ گفته است : مثبت بودن رشد توليد ناخالص داخلي و يا سرانه آن، ابداً به معناي آن نيست كه كشور در شرايط رونق است. آنچه مهم است نزديك ساختن كشور به توان بالقوه آن است و صرف مثبت بودن توليد ناخالص داخلي، بيانگر رونق نيست.
" با تداوم وضع كنوني، به هيچ وجه امكان تحقق خواسته رئيس جمهور محترم مبني بر قرار دادن درآمد نفت بر سر سفره مردم وجود نخواهد داشت.... "
انقلاب اسلامی : رشد 8/4 درصد تولید ناخالص داخلی ، برغم رشد 36 درصدی درﺁمد نفت یعنی این که جز بخش نفت ( صدور ثروت کشور ) بقیه اقتصاد کشور رشد منفی کرده است . شدت کاهش تولید ناخالص داخلی بخشهای دیگر بدانحد بوده است که برغم افزایش درﺁمد نفت و افزایش بودجه دولت ( حدود 80 درصد اقتصاد ملی ) و واردات ، میزان رشد تولید ناخالص داخلی از سال پیش کمتر گشته و افزایش سه عامل نتوانسته است کاهش شدید تولید ناخالص داخلی را بپوشاند . اما رشد این سه عامل ، در حقیقت جز رشد فقر کشور نیست .

• در 27 مهر ، خبرگزاری کار گزارش داده است : در حال حاضر، حداقل 4 ميليون بيكار در سطح كشور داريم و اگر زنان تحصيل‌‏كرده‌‏اي كه به دنبال كار نيستند، به اين عدد اضافه كنيم حدود 10 ميليون بيكار در سطح جامعه وجود دارد. دبيركل كنفدراسيون صنعتي ايران با بیان این مطلب افزود: مهمترين نقش دولت‌‏ها در اشتغال‌‏زايي ايجاد بستر و فضاي مناسب است، زيرا كارآفريني پديده است كه از عوامل اجتماعي به وجود مي‌‏آيد.
دكتر بهشتي گفت: اقتصاد كشور ما در حال حاضر دنباله‌‏رو سياست‌‏هاي مختلف شده است، اين در حالي است كه در واقع سياست بايد دنباله‌‏رو اقتصاد باشد.