انقلاب اسلامی : در قسمت اول اطلاعات گویای شدت گرفتن برخوردها میان شیعه و سنی و معامله ای که بزعم استراتفور ایران و عربستان باید با یکدیگر بکنند و در قسمت دوم ، حاصل کنفرانس شرم الشیخ را از لحاظ کمتر یا بیشتر شدن انزوای ایران ، مطالعه می کنیم :
رویاروئی شیعه و سنی قطعی تر می شود ؟ - ﺁیا معامله ایران و عربستان بر سر عراق شدنی است و راه حل است ؟ :
* معامله رژیم مافیاها با سعودیها بر سر عراق و شدنی یا ناشدنی بودن ﺁن و اثرش بر وضعیت عراق :
• استراتفور ( 1 مه 2007 ) گزارش - تحلیل مفصلی را انتشار داده است. دارای این نکات :
● گفتگوهای محرمانه میان ایران و امریکا پیش از حمله امریکا به عراق ﺁغاز شده و همچنان ادامه دارند . دو کشور توافقی نیز بعمل ﺁورده بودند که، بعد از سقوط رژیم صدام، در صورت شورش سنیان عراق چگونه می باید وضعیت در عراق را تثبیت کرد .
● گفتگوهای پشت پرده ایران و امریکا هیچگاه بر سر تقسیم عراق نبوده اند . بعکس، دو دولت نگران وضعیت عراق بعد از پایان سلطه حزب بعث بر این کشور بوده است . مذاکرات پشت پرده که به تشکیل چند کنفرانس چند جانبه انجامیدند ، ادامه می یابند تا مگر از رهگذر این کنفرانسها یک معامله جدی و قطعی انجام بگیرد .
● طی سالها گفتگوهای پشت پرده ، دو طرف نتوانسته اند به تفاهمی برسند و از اشتغال خاطر خود درگذرند و به ﺁینده عراق بپردازند : ایران خواهان عراقی با پیوند نزدیک با امریکا نیست . زیرا ﺁن را مغایر منافع ملی و مقاصد خود را منطقه می داند . در برابر، امریکا نیز خواستار عراقی زیر سلطه ایران نیست. چرا که به ایران امکان می دهد کشورهای عرب حوزه خلیج فارس و منافع امریکا در این منطقه را تهدید کند . بخصوص که کشورهای عرب خود را تحت تهدید ایران ، براثر جنبش شیعه در کشورهای خود، می بینند و دست بکار پیشگیری شده اند . این امر معامله امریکا با ایران را مشکل ساخته است . عربستان سعودی که بمثابه رهبر دنیا عرب سر برﺁورده است ، در پی ﺁن شده است که ایران را مهار کند .
● پیچیدگی ها بکنار، دولت سعودی خود را وارد معادله ای کرده است که به واشنگتن امکان مهار ایران را بدهد . در حقیقت، بدانخاطر حکومت بوش ورق سنی های عراق را در برابر شیعه های عراق ، بکار برده است ( واشنگتن به شیعه ها گفته است می خواهد با سنی ها، بخصوص بعثی ها معامله کند ) که همکاری با دولتهای سنی را برای مهار کردن ایران پذیرفته است . در همان حال که واشنگتن به همکاری ایران برای تثبیت وضعیت در عراق نیاز دارد ، ایرانیها نیز به امریکا برای ﺁنکه مانع از ﺁن شود که کشورهای سنی حامی سنی های عراق منافع ملی ایران را تهدید کنند .
● از این رو، تشکیل کنفرانس شرم الشیخ برای همه شرکت کنندگان در ﺁن، بسیار مهم است . از لحاظ منطقه، کنفرانس دو طرف دارد : ایران و عربستان و کشورهای حامیش . هر دو کشور ایران و عربستان نیاز دارند گروههای مسلح شیعه و سنی عراق مهار شوند تا مگر امنیتشان حفظ شود . در هفته های اخیر ، نشان دادند که می توانند جیش المهدی تحت رهبری مقتدی صدر را مهار کنند . از طرف دیگر، اعلان دستگیری جهاد گرایان و توقیف مبالغ عظیم پول و اسلحه ، پیام متقابل عربستان به ایران بود که ما نیز می توانیم جهادگرایانی را مهار کنیم که شیعه ها را تهدید می کنند .
● برداشت عمومی اینست که معامله ای میان امریکا و عربستان و ایران می تواند وضعیت عراق را تثبیت کند . فرض اینست که ایران و عربستان می توانند گروهای مسلح تابع خود را در عراق مهار کنند . البته دو کشور برای این کار بهائی را مطالبه می کنند : عربستان می خواهد مطمئن شود که گرچه تسلط بر دولت از ﺁن شیعه ها می شود اما سنی های عراق نیز سهم کافی در دولت این کشور پیدا می کنند . و نیز، ایران عراق را پایگاه نظامی برضد عربستان نمی گرداند .
در برابر، ایرانیها تضمین مطالبه می کنند که سنی های عراق دیگر هیچگاه تهدیدی برای امنیت ملی ایران نخواهند شد . افزون بر این، ایران خواستار داشتن نفوذ در عراق از رهگذر تسلط شیعه عراق بر دولت این کشور است .
● این ﺁن وضعیت بغرنجی است که امریکا و کشورهای سنی با ﺁن روبرو هستند . ﺁنها هم می خواهند ایران نفوذ خود را برای تثبیت وضعیت در عراق بکار برد و هم می خواهند ایران را مهار کنند به ترتیبی که عراق از این نفوذ حفظ شود . سنی های عراق 20 درصد جمعیت این کشور را تشکیل می دهند . امریکا و کشورهای عرب می خواهند سهمی از قدرت دولتی را به سنی بدهند که مانع از دولت تحت تسلط شیعه و بنوبه خود تحت نفوذ ایران بگردد . برای رسیدن به این مقصود، امریکا و دولت سعودیها امتیاز مهمی را می دهند : می پذیرند که در دولت عراق، شیعه سهم اول و بزرگ را دارد . یکی از دلایل کلیدی است که توضیح می دهند چرا مهار گروههای مسلح شیعه شرط مهار گروهای مسلح سنی است .
● با توجه به این واقعیتها که به سراغ کنفرانس شرم الشیخ برویم ، می بینیم ایران به این کنفرانس با این امید ﺁمده است که امریکا و متحدان عربش منافع ایران را در عراق برسمیت می شناسند تا در عوض، ایران گروههای مسلح شیعه را مهار کند . عربها ﺁماده اند به ایران ﺁنچه را می خواهد بدهند . زیرا در موضع ضعف هستند و اطمینان ندارند که ثبات نسبی در عراق را ایران برای بسط نفوذ خود در خلیج فارس بکار نخواهد برد .
● از سوی دیگر، عربها از کشماکشهای حکومت بوش و کنگره نگران و مطمئن نیستند امریکا در عراق ، تا تثبیت وضعیت در این کشور ، خواهد ماند . بنا را بر این گذاشته اند که امریکا در ترک عراق شتاب خواهد کرد . از این رو، در دراز مدت، نمی توانند اعتماد کنند که امریکا توافق با ایران را به ترتیب بالا انجام می دهد و تضمین می کند . این کشورها نگران ﺁنند که سندی را امضاء کنند و این سند دست ایران را برای انجام دلخواهش باز بگذارد .
● اما مسئله باز هم مهمتر این که هم سنی ها و همه شیعه های عراق در گروههای متعدد منشعب هستند و نه ایران و نه عربستان نمی توانند همه این گروهها را مهار کنند . برای مثال، چنددستگی، در بصره ، منطقه نفت خیز جنوب عراق ، مشکلی است که ایران با ﺁن روبرو است .
اما عربستان نیز با این مشکل روبرو است که هم بهترین سلاحش در برابر ایران جهاد گرایان سنی ، بخصوص طرفداران القاعده هستند و هم این جهادگرایان بیشترین خطر را برای امنیت عربستان تشکیل می دهند .
بنا بر این مسئله اینست : چگونه عربستان و ایران می توانند با امریکا که بازیگر اصلی در صحنه عراق است ، معامله سه جانبه ای را انجام دهند . ظاهر اینست که ترس ﺁنها بابت منافع خود این سه را ناگزیر می کند با یکدیگر معامله کنند .
* رویاروئی شیعه و سنی در عراق قطعی تر می شود :
• به گزارش لوس ﺁنجلس تایمز ( 3 مه 2007 ) ، در کنفراس شرم الشیخ، عربستان حاضر شد 80 درصد از طلب 17 میلیارد دلاری خود را به عراق ببخشد . در عین حال ، روابط شیعه و سنی باز هم وخیم تر گشته است . از جمله علامتهای ﺁن ، یکی این که ملک عبدالله حاضر به ملاقات با مالکی نخست وزیر عراق نشد .
عربستان سعودی که متحد امریکا است و بمثابه قدرت منطقه ای نقشی کلیدی دارد، از راه سرمایه گذاریهای وسیع در سوریه ، در کار تغییر دادن رویه رژیم این کشور است .
حکومت بوش نخست زیر بار گفتگو با سوریه نمی رفت و این کشور را به رساندن کمک به شورشیان عراق متهم می کرد . همین ماه پیش بود که بوش ، نانسی پلوزی، رئیس مجلس نمایندگان این کشور را بخاطر رفتن به سوریه و دیدار با بشار اسد ، مورد انتقاد شدید قرار داد . چه زمینه ای ایجاد شده است تا که امریکا با سوریه به گفتگو بنشیند، معلوم نیست . گفتگوی انجام شده نیز، بنا بر قول مقامهای امریکا و سوریه ، محدود به مرزهای سوریه و عراق و بستن ﺁن بروی افراد شورشی و اسلحه بوده است .
|
