تخفیف بحران جای به تشدید ﺁن داد : مذاکره و معطل گذاشتن اقدام برای مجازات ایران یا به تصویب رساندن مجازاتها ؟:
انقلاب اسلامی : تا روزهای اول سپتامبر، بحران رو به تخفیف داشت . اما از هفته دوم سپتامبر، رو به تشدید گذاشت . تا بدانجا که روسیه نیز تهدید را رویه کرد :
* روسیه با تحریم موافق می شود و با حمله نظامی به ایران نه :
• در 6 سپتامبر، رویتر گزارش کرد که سرگی لاروف، وزیر خارجه روسیه گفته است : هرگونه قطعنامه تحریم ایران می باید فاقد اجازه استعمال قوه نظامی باشد .
او که در افریقای جنوبی با روزنامه نگاران گفتگو می کرد افزوده است : هرگونه مجازاتی می باید توسط شورای امنیت و موافق منشور سازمان ملل متحد ، مقرر شود . ماده 41 این منشور ، از جمله مجازاتها در باره اعضائی که تن به همکاری نمی کنند، مجازاتهای اقتصادی را پیش بینی می کند . اما به صراحت ، اقدام نظامی را طرد می کند .
اعمال مجازاتهای مقرر نیز می باید خالی از ابهام باشد . زیرا می باید مسلم شود براستی خطری جامعه جهانی را تهدید می کند .
و در ﺁخر، لاروف گفته است : موضع بدون ابهام روسیه اینست که مشکل می باید از راه گفتگو حل شود .
• به گزارش رویتر (8 سپتامبر )، سرگئی کریینکو ، سرپرست سازمان انرژی اتمی فدرال روسیه، گفته است : اگر جمهوری اسلامی بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی را از ایران اخراج کند روسیه ساختن نیروگاه بوشهر را متوقف خواهد کرد. مقامهای روسیه همیشه تلاش کرده اند مساله نیروگاه هسته ای بوشهر را از بحران بر سر برنامه هسته ای ایران جدا نگاه دارند. بوشهر تحت کنترل ﺁژانس بین المللی انرژی اتمی، وابسته به سازمان ملل متحد است و نباید در رابطه با سلاح های کشتار جمعی نگرانی ایجاد کند. ساخت نیروگاه بوشهر طبق برنامه پیش می رود و رآکتور نیروگاه سپتامبر سال آینده راه اندازی خواهد شد. سوخت مورد نیاز هم ماه مارس یا آوریل به ایران ارسال می شود. اما عدم همکاری ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی توقف عملیات در بوشهر را بدنبال خواهد داشت. وی گفت اگر بازرسان آژانس از ایران اخراج شوند ما بلافاصله عملیات را متوقف می کنیم.
* روزنامه فرانسوی فیگارو ( 7 سپتامبر ) ، زیر عنوان " روسیه تغییر موضع می دهد " ، به استناد سخنان لاورف ، وزیر خارجه روسیه - که پوتین را در سفرش به افریقای جنوبی همراهی می کند - ، می پرسد : ﺁیا سخنان او بمعنای تغییر موضع روسیه در مورد پرونده اتمی ایران است ؟ ﺁیا این تغییر موضع تصمیم ایران را بر ادامه غنی سازی اورانیوم سست می کند ؟ لاورف گفته است : روسیه می تواند امکان مجازاتهای اقتصادی ایران را بررسی کند . حال این که تا این زمان ، روسیه با مجازات ایران مخالف بود . جمعه پیش ( 1 سپتامبر ) بود که همین وزیر خارجه ، در باره رویه ای که می باید در قبال ایران بعد از عمل نکردن به قطعنامه شورای امنیت در پیش گرفت، می گفت: " باید از راه گفتگو و نه از راه منزوی کردن و اعمال مجازاتها مشکل را حل کرد " .
این اظهارات ، تنها اظهارات مقامهای روسی نیستند: 24 ساعت پیش از ﺁن، ایگور شووالف که از مشاوران بسیار نزدیک پوتین است ، احتمال موافقت روسیه را با مجازات ایران ، رد نکرد . در عین حال، نسبت به پی ﺁمدهای خلاف انتظار مجازاتها هشدار داد . در این باره، دبیر کل سازمان ملل و اروپا و چین با او هم نظر هستند .
اوگنی ساتانوسکی ، رئیس مؤسسه مطالعات پیرامون اسرائیل و خاورمیانه مسکو، در توضیح این دو اظهار ، می گوید: بخلاف ﺁنچه تصور می شود، روسیه وکیل مدافع ایران نیست . احتمال می رود ایران از حدودی پای بیرون گذاشته است که رهبران روسیه عبور از ﺁنها را غیر قابل قبول می دانند. برغم این که سومین مشتری اسلحه روسیه است و روسیه برای ایران، در بوشهر، نیروگاه اتمی می سازد، روسیه هیچ علاقه ای به نزاعی که ایران را بی ثبات کند، ندارد . الا اینکه لج بازی ایران ممکن است برای منافع روسیه زیان بخش باشد .
انقلاب اسلامی : موضعگیری روسیه پاسخ به این تهدید است :
• به گزارش آفتاب ( 17 شهریور ) ، علی اصغر سلطانيه نماينده ايران در آژانس بين المللی انرژی اتمی در مصاحبهای به شبکه تلويزيونی بيبيسی اعلام کرده است : در صورت اعمال تحريم عليه ايران، تهران برای خروج از ان پی تی تحت فشار بيشتری قرار خواهد گرفت. با اشاره به اين که ,بسياری از تحليلگران سياسی بخوبی از اوضاع سياسی ايران آگاه هستند. دولت بسيار تحت فشار است و اين باور وجود دارد که ديگر نيازی نيست ايران عضوی از ان پی تی باشد. ارزيابی شخصی من اين است که وضعيت به گونهای که در حال حاضر است تداوم نخواهد يافت و دولت همکاری سازنده خود را به عنوان عضوی از ان پی تی در صورت اعمال تحريم ها مورد بازبينی قرار خواهد داد.
* در 13 سپتامبر، برای نخستین بار، شخص پوتین ، رئیس جمهوری روسیه ، گفت : هرگاه گفتگوهها به نتیجه نرسند، روسیه با مجازات ایران موافقت می کند .
* سنجش افکار می گوید: تحریم و اگر مؤثر نشد جنگ ؟:
• خبر گزاری فرانسه ( 6 سپتامبر ) نتایج سنجش افکاری را پیرامون رفتاری که با ایران می باید در پیش گرفت، انتشار داده که در امریکا و اروپا انجام گرفته است :
* 80 درصد اروپائیان و 79 درصد امریکائیان از کوششهای دیپلماتیک که به قصد منصرف کردن ایران از تولید سلاح اتمی بعمل می ﺁیند، حمایت می کنند .
* اما در موقعیتی که ایران بخاطر ترتیب اثر ندادن به قطعنامه شورای امنیت ، در معرض مجازات قرار گرفته است ، میان اروپائیان و امریکائیان بر سر رفتاری که باید با ایران کرد، اختلاف نظر وجود دارد :
- در میان اروپائیان، فرانسویها که سخت با جنگ امریکا بر ضد عراق مخالف بودند، اینک بیشتر از کشورهای دیگر می پذیرند که هرگاه دیپلماسی کاری از پیش نبرد، لاجرم می باید به قوه نظامی متوسل شد : 54 درصد فرانسویها با عملیات نظامی نظر مساعد دارند . حال ﺁنکه 46 درصد انگلیسی ها و 40 درصد ﺁلمانی ها موافق توسل به قوه نظامی هستند .
* اروپائیان بیش از پیش با سیاست خارجی حکومت بوش مخالف شده اند : در سال 2002، دو سوم اروپائیان خواستار رهبری امریکا بر جهان بودند حال ﺁنکه امروز، تنها 37 درصد با این رهبری موافق هستند . مخالفت با سیاست خارجی بوش بازهم شدید تر است : تنها 18 درصد اروپائیان موافق این سیاست هستند .
* اما نیز، برای نخستین بار از سال 2002 بدین سو، 58 درصد امریکائیان با سیاست خارجی جورج بوش مخالفت هستند . از امریکائیان، 83 درصد دموکراتها و 19 درصد جمهوریخواه ها با این سیاست مخالفند .
* با وجود این، هرگاه دیپلماسی نتواند مانع از ادامه یافتن برنامه اتمی ایران شود، 54 درصد امریکائیان موافق حمله نظامی به ایران هستند .
* اقدامات امریکا : منزوی کردن بانکهای ایران ، زمینه سازی برای تحریم ایران ؟:
• واشنگتن پست ( 9 سپتامبر ) خبر داده است که حکومت بوش برای این که ایران نتواند به تکنولوژی اتمی دست یابد و به گروههای مبارز کمک مالی رساند، برﺁنست که رابطه بانکهای مظنون ایران را با سیستم بانکی جهان، قطع کند .
این تصمیم در هفته اخیر ، همزمان با کوشش امریکا برای مجازات ایران از سوی شورای امنیت، اتخاذ و به اجرا درﺁمده است . مقامات امریکائی بخصوص بر کمک مالی ایران به حزب الله لبنان، بعد از جنگ اسرائیل با این حزب، متمرکز شده اند .
وزارت خزانه داری دیروز ( 8 سپتامبر ) گفت : رابطه یکی از مهمترین بانکهای دولتی ایران را با نظام بانکی امریکا قطع کرد . این بانک، بانک صادرات ایران است و متهم است به شرکتی که تحت کنترل حزب الله است، از سال 2001 بدین سو، 50 میلیون دلار پرداخته است . این بانک 3400 شعبه در خاورمیانه و سراسر جهان دارد . از طریق این بانک است که ایران به حماس و جهاد اسلامی و جبهه خلق برای ﺁزادی فلسطین کمک مالی می کند .
و نیز بانکهای ایرانی از معامله مستقیم با بانکهای امریکائی ممنوع شدند . اما بانکهای ایرانی می توانند غیر مستقیم ، از طریق بانکهای خارجی با بانکهای امریکائی معامله کنند . اقدام خزانه داری امریکا بانک صادرات را از این نوع معامله نیز محروم می کند .
خزانه داری امریکا دو مؤسسه اعتباری مستقر در لبنان را که گفته می شود خزانه دار غیر رسمی حزب الله هستند و کارهای بانکی حزب را انجام می دهند، را نیز، تحریم کرد .
استوارت لوی ، معاون خزانه داری امریکا در امر مبارزه با تروریسم و کسب اطلاعات پیرامون امور پولی و مالی سازمانهای تروریست، گفت : من هفته ﺁینده به اروپا می روم تا موافقت دولتها و مؤسسات پولی اروپا را با قطع رابطه بانکهای ایران با نظام بانکی جهانی، بدست ﺁورم . مقامهای دیگر وزارت خزانه داری و وزارت خارجه برای تحصیل همین موافقت به ﺁسیا و خاورمیانه می روند .
سین مک کورمک، سخنگوی وزارت خارجه گفت : قطعا یک اقدام نمونه ای از اقدامها است که امریکا و کشورهای دیگر می باید بعمل ﺁورند تا که رژیم ایران ناگزیر شود رویه خود را تغییر دهد . و لوی ، معاون وزارت خزانه داری گفت : اقدام بر ضد بانک صادرات، هشداری به مردم ایران است تا که بدانند چه بهائی سنگینی باید بپردازند هرگاه رهبران رژیم این کشور به ادامه دادن به روش کنونی خود، اصرار بورزند . این رژیم ایران را در جهان منزوی خواهد کرد و مؤسسات پولی و مالی دیگر حاضر به معامله با ایران نخواهند شد . در اوائل سال جاری ، یونیون بانک سوئیس معامله خود با ایران را قطع کرد . و دو بانک دیگر ، HSBC و مردی سوئیس نیز سخت از معاملات خود با ایران کاسته اند .
• ﺁسوشیتد پرس ( 8 سپتامبر ) از قول یک مقام ارشد وزارت خارجه امریکا، گزارش کرده است : امریکا امیدوار است ظرف چند هفته ، شورای امنیت با مجازات ایران موافقت کند . مگر این که در ﺁخرین لحظه ، ایران با متوقف کردن غنی سازی اورانیوم، موافقت کند .
معاون وزارت خارجه امریکا، نیکلا برنس نیز خبر کوتاه ﺁمدن اعضای 6 کشور ( 5 عضو دائمی شورای امنیت و ﺁلمان ) در باره غنی سازی اورانیوم توسط ایران را نادرست خواند . او که روزی بعد از اجلاس نمایندگان 6 کشور در برلین ، برای بررسی اقدامی که بعد از خودداری ایران از تن دادن به تصمیم شورای امنیت ، سخن می گفته، گفته است : گفتگوهای دیگری میان این 6 کشور در باره مجازات ایران می باید انجام بگیرند . پیشرفتی نیز حاصل شده است .
قرار است روز سه شنبه 12 سپتامبر با یکدیگر، از راه تلفن، مشاوره ای بعمل بیاورند . امید می رود تا روز 15 سپتامبر که شورای امنیت شروع بکار می کند، به توافق بر سر مجازاتها نزدیک شده باشیم . هنوز از توافق دوریم اما من بر این باورم که در به تصویب رساندن مجازاتها در ﺁینده نزدیک موفق خواهیم شد . امریکا بر اینست که گفتگوهای سه شنبه و گفتگوهای دیگری در اوائل هفته بعد ، بعمل ﺁید و ﺁنگاه پیش نویس قطعنامه برای تسلیم به شورای امنیت تهیه شود .
هدف اجتماع 7 سپتامبر در برلین بخاطر ﺁن بود که ایران تصمیم جهانیان را درک و غنی سازی اورانیم را متوقف کند .