در مدار بسته بد و بدتر، جریان جنگ داخلی جریان تجزیه را و این جریان، بنوبه خود، جریان جنگ داخلی عراق را تشدید می کنند :

* عراق وارد مرحله جدید نمی شود، در جنگ داخلی است :

• واشنگتن پست ( 28 نوامبر ) جریان خشونت و جریان تجزیه عراق را این سان تشریح کرده است:

* بوش از ورود عراق به مرحله جدید و خطرناک سخن می گوید اما کوفی عنان بر اینست که عراق وارد ﺁستانه جنگ داخلی شده است . او توضیح می دهد با توجه به وخامت بار تر شدن روز به روز وضعیت ، ما می باید کاری بکنیم و جهت تحول را تغییر بدهیم .
اما کوفی عنان ، هفته پیش وضعیت را تقریبا  جنگ داخلی خوانده بود، در 4 دسامبر، در گفتگو با بی بی سی، وضعیت عراق را " بدتر از جنگ داخلی " توصیف می کند . سطح خشونت ، شمار کسانی که کشته می شوند، غضب قوائی که بر ضد یکدیگر متشکل و مجهز می شوند ، نسبت به یکدیگر ، وضعیتی بدتر از وضعیت جنگ داخلی بوجود ﺁورده اند . چند سال پیش ما به جنگ لبنان روبرو بودیم . ﺁن جنگ را جنگ داخلی می خواندیم . ﺁنچه در عراق با ﺁن روبروئیم بسیار بدتر است .
زندگی عراقیها امروز سخت تر از زندگی ﺁنها در دوران دیکتاتوری صدام شده است . اگر من یک عراقی متوسط الحال بودم، بدون تردید، چنین مقایسه می کردم . صدام دیکتاتور بود اما در زمان او کوچه ها امن بودند . مردم می توانستند از خانه هاشان بیرون بروند . بچه ها می توانستند به مدرسه بروند و به خانه بازگردند بدون اینک پدر و مادر نگران زندگی ﺁنها باشند .
کوفی عنان وضعیت را سخت وخیم توصیف کرد و از قدرتهای منطقه و جهان خواسته به عراقیها کمک کنند . من تردید دارم که رهبران عراق بتوانند به تنهائی عراق را از چنین وضعیت وخیمی بیرون ﺁورند . با وجود این، وظیفه ﺁنها است که با یکدیگر متحد شوند و در بیرون بردن کشورشان از این وضعیت بکوشند . البته نیاز به کمک هم دارند .
او از این که نتوانسته است مانع از وقوع جنگ شود، ابراز تأسف می کند .

* مشاور امنیتی بوش، استفن هادلی به روزنامه نگارانی که بوش را در سفرش به استونی همراهی کرده اند، گفته است : گفتن ندارد هرکس می داند وضعیت در جهت مطلوب و با سرعت تحول نمی کند و امریکا می باید راه تطبیق با ﺁن را بیابد .
حتی از زمان شروع جنگ در 2003، دیپلماسی در پی ﺁنست که استراتژی درخوری برای مهار خشونت در عراق و پی ﺁمدهایش در منطقه بیابد .
با همه اصراری که کاخ سفید می کند که عراق گرفتار جنگ داخلی نیست ، او دفاعش از این موضع سخت تر می شود . بنا بر قول تحلیل گران و دیپلماتها و حتی برخی از مقامهای حکومت بوش در گفتگوهای خصوصی، عراق گرفتار جنگ داخلی شده است .
* در همان حال که مالکی، نخست وزیر عراق نیز می گوید عراق گرفتار جنگ داخلی نیست . حکومت در حل مسائل عمده موفقیت هائی را بدست ﺁورده است و دارد بطرف حفظ یکپارچگی عراقی رها از بند خشونت پیش می رود . اما یک رهبر عراقی دیگر جز این می گوید . او که عضو حکومت مالکی است، می گوید : وضعیت بدتر از وضعیت جنگ داخلی است . در جنگ داخلی، شما می دانید چه گروهی با چه گروهی می جنگد . حال این که در عراق ، همه با همه می جنگند . ﺁنچه ما می بینیم جنگ مغلوبه ای در خون است .
* عربستان سعودی بحدی نگران عواقب زیان بخش جنگ در عراق برای منطقه است که دیگ چنی ، معاون ریاست جمهوری امریکا ، را به گفتگو در تعطیلات ﺁخر هفته خوانده است .
* یک مقام بلند پایه اطلاعاتی امریکا می گوید : افراد مسلح روحانی رادیکال، مقتدی صدر، از جنگ بدین سو، پرشمار شده اند و امروز ، میان 40 تا 60 هزار نفر هستند . این نیرو تواناتر از ارتش دولت عراق است . زیرا ارتش عراق 134000 تن نفرات دارد . از این عده، نیمی بکار حفاظت از تأسیسات و بناها و ایستگاه ها مشغولند . از نیم دیگر، تنها 10 هزار تن ، در 10 گردان ﺁمادگی رزمی پیدا کرده اند . صدر بقدری نیرومند است که اگر حالا در جنوب عراق و ناحیه بغداد انتخابات بشود، اکثریت را خواهد برد .
* مالکی، نخست وزیر عراق، نیروی مسلحی که از او فرمان برد، در اختیار ندارد . او وابسته به صدر است و با حمایت 30 نماینده طرفدار صدر نخست وزیری ییافته است .
مالکی بر این نظر است که هرگونه گفتگوئی با ایران و سوریه می باید توسط حکومت عراق انجام بگیرد و نه امریکا .
* در صورت تجزیه، عراق گرفتار جنگ همه با همه می شود :
• لوس ﺁنجلس تایمز ( 28 نوامبر ) گزارش پیرامون جریان تجزیه عراق و وضعیتی که در صورت اجرای قانون مصوب مجلس عراق پیش خواهد ﺁمد انتشار داده است :
* قانون تشکیل دولت فدرال را مجلس عراق با 135 رأی تصویب کرده است . از این رو ، قانون ضعیفی است . با توجه به وضعیت کنونی ، اجرای قانون سبب تجزیه عمومی عراق و فراگیر شدن خشونت می شود . زیرا
* در شمال، ناحیه کرد نشین که حکومت و ارتش دارد و برﺁنست که برای خود نیروی هوائی تهیه کند ، غیر از دو گانگی بارزانیها و طالبانیها ، اقلیت های قومی در این منطقه ساکن هستند که اگر نخواهند تحت حکومت کرد زندگی کنند، مشکل ساز می شوند . در شرق ایران و در شمال ترکیه را بعنوان همسایه دارد . نخست وزیر ترکیه به مسعود بارزانی گفته است خیال تشکیل دولت را از سر بدر کنید . امریکا رفتنی و ما ماندنی هستیم و به شما اجازه ایجاد دولت مستقل را نمی دهیم . درغرب و جنوب با منطقه سنی نشین همسایه است که بهیچ رو حاضر نیست نفت شمال عراق را به کردها واگذار کند . هرگاه کردها نتوانند بخشی از موصل و کرکوک را به خود ضمیمه کنند، دستشان از منابع نفت کوتاه خواهد شد . به سخن دیگر، در صورت تجزیه، چشم انداز ﺁینده ، چشم انداز تشدید جنگ و اشکال دیگر خشونت است .
* اما در منطقه سنی نشین ، هم اکنون گروههای مسلح متعلق به بعثی ها و ملی گراها و نیز القاعده و طوایف وجود دارند . در منطقه بغداد شیعه و سنی ساکنند . در صورت تجزیه عراق، پاک سازی مذهبی شیعه ها را مجبور می کند به جنوب عراق کوچ کنند . با وجود این ، بر سر تسلط بر منطقه سنی نشین، جنگ مسلحانه میان گروههای مسلح اجتناب ناپذیر می شود .
* فرض اینست که منطقه بغداد یا وضعیت خصوصی خاص بیابد و یا شیعه ها به جنوب عراق کوچ کنند . با توجه به منطقه نفوذهائی که بوجود ﺁمده اند، در جنوب عراق ، دو منطقه خود مختار بوجود می ﺁید : یکی با مرکز بصره و دیگری با مرکز نجف . منطقه خود مختار با بصره بعنوان مرکز، از ﺁن گروه مقتدا صدر می شود و بر منابع نفتی عظیم عراق تسلط می جوید . منطقه دوم تن به محروم شدن از منابع نفت را نمی دهد و احتمال برخورد مسلحانه میان شیعه با شیعه بسا قطعی است .
• طالبانی که در 27 نوامبر وارد تهران شده، در این شهر ، امریکا را بخاطر توسعه تروریسم در عراق، مورد سرزنش قرارداده است .
انقلاب اسلامی : در صورتی که قشون امریکا می خواست نقش ﺁزاد کننده را بازی کند، فضای سیاسی بسته دوران صدام را باز می کرد . بدیهی است، در این فضا، زورپرستها نمایان می شدند . اما بجای استفاده از ﺁنها در ایجاد دولت و... می باید بیشترین عرصه را به مردم عراق می داد و هرگونه فرصت را از گروههای زور پرست و وابسته می ستاند . اما هدف امریکا ایجاد تعادل ضعفها از راه رویارو کردن گروه های مسلح شیعه و سنی و کرد شد . امریکا خواستار یک دولت ضعیف و یک عراق ناتوان بود . غافل از اینکه وضعیتی که بوجود می ﺁورد، منجلابی می شود که قشون و اعتبار " تنها ابر قدرت جهان" در ﺁن فرو می رود .
* جنگ داخلی در ماههای ﺁینده تشدید می شود :
• فایننشال تایمز ( 30 نوامبر ) در باره جنگ داخلی عراق ، این اطلاعات را انتشار داده است :
* بنا بر گزارش یک گروه " ایده ساز" واشنگتن ، با توجه به تلفیقی که حکومت بوش از تدابیر مختلف بعمل ﺁورده و بنا دارد در عراق بکارشان برد، در ماههای ﺁینده، جنگ داخلی عراق بطور معنی داری وخامت بارتر خواهد شد . بنا بر گزارش ، مشکل اینجاست که حکومت بوش راست نمی گوید. برای مثال، می گوید 100 واحد نظامی عراقی را تعلیم و تربیت داد و ﺁماده کرده است . در واقع، یک سوم قول وزارت دفاع اگر واقعیت داشته باشد .
* باز این امر که امریکا می تواند به مالکی فشار بیآورد تا که او گروه بندی های متخاصم عراق را ﺁشتی دهد، خیال بافی است . در واشنگتن، اجماع بر اینست که امریکا می باید به نخست وزیر عراق فشار ﺁورد گروههای مسلح را خلع سلاح کند و شیعه و سنی را ﺁشتی دهد .
تونی کردسمن ، محقق مرکز مطالعات استراتژیک و یکی از بانفوذ ترین تحلیل گران جنگ داخلی عراق و تهیه کننده گزارش می گوید : سرزنش کردن عراق بخاطر مسائل موجود بی معنی است . این مسائل ناشی از اشتباه های ما در ساختن ملت هستند . وقتی شما گلوله ای به دکان چینی فروشی پرتاب می کنید ، دیگر نباید چینی ها را سرزنش کنید که چرا می شکنند .
* گزارش می گوید: تنها راهی که، برای تثبیت وضعیت عراق ، امریکا دارد اینست که در باره هزینه ﺁن ، در دراز مدت، با مردم امریکا راست و شفاف سخن بگوید . شکیبائی و خطرهای که این کار لازم دارد را با صداقت تشریح کند . حکومت بوش می باید به حرف حکومت عراق و مؤتلفان خود در منطقه و اروپا، گوش دهد . تهدید عراقی و ﺁنها را موش ﺁزمایشگاهی برای استقرار مردم سالاری تصور کردن، راه به جائی نمی برد .
* کردسمن نسبت به نقشه های بدیل هم که در باره اش سخن می گویند و در جریان است، بد بین است : بنا بر یک طرح، امریکا می باید 30 نیروی جدید وارد بغداد کند تا به تثبیت وضعیت موفق شود . اما کاری را که در ﺁغاز می باید می کرد و نکرد ، حالا با افزودن نفرات قشون چگونه از عهده برخواهد ﺁمد؟ بنا بر نقشه دیگری، عراق به سه قسمت کرد و سنی و شیعه نشین تقسیم شود . و بنا بر یک نقشه، امریکا می باید دولت عراق به تخلیه خاک عراق تهدید کند .
این نقشه ها مانع از وخامت بار تر شدن روز افزون وضعیت نمی شوند . با وجود این، امریکا باید بکوشد تا که مانع از سرباز کردن جنگ عراق به یک جنگ منطقه ای بگردد .
تهدید به تخلیه عراق از قوای امریکا و پول ندادن به دولت عراق و بی اعتناء به نظر متحدان، خودکامه عمل کردن ما را به هدفهای استراتژیک خود نمی رسانند .
کردسمن، همچنین کیفیت کمک اقتصادی امریکا به عراق را انتقاد می کند : یک نوع کمک یکی از پر هزینه ترین و کم اثر ترین کمکها در تاریخ جدید امریکا است .
انقلاب اسلامی : پرسیدنی است که وقتی امریکا نتوانسته است مانع از مسلح شدن گروههای مختلفی عراق و بزرگ شدن ﺁنها بگردد، حکومت مالکی چگونه می تواند این نیروها را خلع سلاح کند ؟ بخصوص که هرگاه بنا بر خلع سلاح شود، می باید عمومی باشد و گروههای کرد و سنی و شیعه را شامل شود . اگر امریکا با چنین تدبیری موافق بود، می توانست هم در ﺁغاز کار، مانع از بیرون کردن مردم عراق توسط گروههای مسلح و تحت الحمایه این گروهها شدن مردم عراق بگردد :

* فراگیر شدن خشونت در عراق زودرس تر از ﺁن شده است که در ویتنام شد و مردم عراق تحت الحمایه گروههای مسلح شده اند :

• در 1 دسامبر، ﺁسوشیتدپرس قول وزیر امنیت امریکا، جون نکروپونت ، را در باره وضعیت عراق انتشار داد : گسترش خشونت در عراق بسی زود رس تر از گسترش ﺁن در ویتنام شده است. وقتی ، در 1960، من بعنوان دیپلمات در ﺁن کشور خدمت می کردم خشونت این گسترش را نیافته بود . میان این دو کشور عدم تشابه از تشابه بیشتر است . برای مثال، در ویتنام یک دشمن مشخص وجود داشت که از شوروی سابق و ویتنام شمالی کمک می گرفت . اما در عراق ، دشمن یکی نیست و دشمن ها با یکدیگر نیز در نزاع هستند . و یا در ویتنام ، شهر ها امنیت داشتند و در عراق ندارند . مراکز استانها امن بودند و تا مدت 4 سال، من می توانستم غیر مسلح رفت و ﺁمد کنم بدون این که با مزاحمت جدی روبرو شوم . اما در عراق، پایتخت نیز بسی نا امن است . بسا یکی از ناامن ترین مناطق کشور است .
بنظر او عراقیها مسئولیت بیشتری در قلمروهای امنیت و دفاع از کشور می باید برعهده بگیرند . کلید مشکل گشا بغداد است . زیرا خشونت در این شهر بیشترین است . قوای ما می باید نقش حمایت کننده پیدا کنند و در ماههای ﺁینده ، ابتکار عمل می باید با قوای عراق باشد و قوای امریکا از ﺁنها حمایت کنند .
• لوموند ( 28 نوامبر ) اطلاع می دهد که بنا بر یک گزارش فرماندهی تفنگداران دریائی امریکا تهیه کرده است ، ارتش امریکا دیگر قادر به خنثی کردن شورشی نیست که منطقه الانبار را به خون کشیده است. و نیز نمی تواند مانع از قوت گرفتن و محبوبیت جست القاعده بگردد . گزارش با اشاره به مشکلاتی که ارتش در این منطقه با ﺁنها روبرو است ، خاطر نشان می کند که مسئله فقدان کنترل و توسعه شورش و افزایش جرائم ، سخت تر می شود . اقلیت سنی که در این ایالت ، واقع در غرب عراق، زندگی می کند، زیر تهدید اکثریت شیعه، زندگی روز به روز پیدا کرده است . لذا، بیش از پیش، القاعده را تنها حامی خود و تنها مانع بر سر سلطه ایران بر عراق تلقی می کند . از دید سنی ها ، چه راست باشد و خواه راست نباشد، ایران بغداد را کنترل می کند و ایالت الانبار به حال خود رها شده است .
اما امید بستن به ارتش امریکا و کمک کردن به ﺁن خردمندانه نیست . زیرا احتمال ﺁن وجود دارد که پیش از تثبیت وضعیت در عراق، خاک این کشور را ترک گویند . میان خشونت القاعده و نفوذ ایران در عراق و چشم انداز تخلیه عراق از قوای امریکا، سنی ها القاعده را ترجیح می دهند . این سه عامل وضعیت اجتماعی و سیاسی را چنان وخامت بار کرده اند که قوای امریکا و قوای عراق دیگر قادر به فرو نشاندن عصیان در ایالت الانبار نیستند . در این ایالت، از اول سپتامبر بدین سو، 90 قشونی امریکائی کشته شده اند .
• خبرگزاری فرانسه ( 28 نوامبر ) اطلاع می دهد که این گزارش 5 صفحه ای در ماه اوت تهیه شده است . از ﺁن پس، وضعیت بدتر شده است . برای پایان دادن به عصیان، نیز به 15 تا 20 هزار قوای امریکای دیگر و میلیاردها دلار هزینه است . در حال حاضر، در برابر عصیان، از قوای امریکا کاری ساخته نیست . گزارش قوای القاعده را نیروی متفوق ایالت توصیف می کند که از مقامات محلی بسیار نیرومند تر هستند.
• اسکادران های مرگ : افراد این اسکادرانها " شبه نظامی" هستند اما لباس نظامی می پوشند و کارشان دستگیر کردن " تروریستها " است . شیعه هستند و در دستگیری هرکس که تروریست تشخیص دهند، خود کامه . بخشهائی از عراق که سکنه شان از شیعه ها و سنی ها ترکیب می یابد، شیعه ها تحت حمایت و سنی ها تحت تعقیب این اسکادران ها هستند .