منيرطه

نامه هاي عاشقان ، پاره هاي جان
9 ـ آتشكده افروزان ، فرِّ فرَه وشان ‌

به ميانگاهِ سينه‌ام مي‌روم ، كليد را بر مي‌دارم .
دلهره ندارم .
كليد را مي‌چرخانم .
باغ ، توفان زده . غروب ، تفته .
پاره هاي جان اينجاست ، يادِ ياران همه جا .
اين است ديروز ، امروز .
از فردا هم بي خبر نيستم .
****

یک روز ، یک آهوی شیشه ای برایم فرستاد .
در چشم هایش نوشته بود : " بی تو ، زندگی تنهاست" .
از اشتدات پارکِ وین ، تا لوکزامبورگِ پاریس دویدم .
روی نیمکتِ چوبی نشسته بود .
برایم بستنی قیفی خرید .
****
چشم هایم را می فریفتم . جدول را نه یکبار نه ده بار نه بار ها و بار ها ، که تا صبح زیر و رو کردم . به هرطرف چرخیدم و چرخاندم باز همان بود . از میان هفت شمارۀ آن مجلّۀ ماهانه ، یکی را برداشتم و به خوابگاهم رفتم . آگهی رفتنش در همین یکی ، در جدول نشسته بود: " استاد دانشگاه و یکی از دانشمندان و محققین که اخیراً درگذشت" شاید1992 باشد . جُستن و یافتنش در میان اینهمه ریخت و پاش به چه درد می خورد ؟ یک عدد پایین و یک عدد بالا چه چیزی را عوض خواهد کرد ؟ کِی به دنیا آمدی و کی از دنیا خواهی رفت ، چه رضایت خاطری فراهم می آورد ؟ دنیائی که آمدنش مشکوک و رفتنش مجهول است .
****
عشق یک راه است ، کشیده و به قامت . بلند بالای کشیده قامت در این راه قامت کشیده بود .
فصلِ دیگری در نامه های عاشقان گشوده می شود . افروخته و سوخته . که علتش را نمی دانم و نمی خواهم هم بدانم . آدم عاقل در پی افروختن و سوختن نمی رود . این را می دانم . اما کدام عاشق بار سنگینِ عشق را بر دوش سبکبارِ عقل کشیده است و کدام عاقل گره بندِ دل و جانش را با پروازِ رهایی که نداند چیست باز کرده است . ما عاشقانِ رها از صلاح و مصلحتِ عاقلان ، بیشتر چه می خواهیم ؟ بیشتر از آنچه به ما ارزانی شده است چه موهبت والا تر و بالا تری را آرزو می کنیم ؟ این بی نیازیِ پاکیزه و نیالوده دامن را با کدام آز و نیاز جابجا می‌کنیم ؟ این سرِ افراخته و این قلمِ به سرافرازی ‌تاخته را به چه بهای رنگ باخته در گریبان می شکنیم ؟
چشم در چشم و نگاه در نگاه ، دل به دل باختیم و به صلاح و مصلحت نپرداختیم این در درگاه " آتشکده" اتفاق افتاد ( 1335 ) .
شعرم را در آتشکده افروختم و بر لهیبِ شعله هایش پای‌کوفتم . این بود که هر غروب در درگاهش، چشم در چشم و نگاه در نگاه ، هر بار چون نخستین بار دل به دل باختیم : چو دامن درکشد مهر از لبِ بام / دو چشمانت به سوی در نیفتد؟ / به هر آوای پا کز دور آید / نگاهت بر در و پیکر نیفتد ؟ ـ به هر آوای پا کز دور آید / نمی پرسی، نمی جویی که او کیست ؟ / چو نزدیک آید و نزدیک آید / نمي‌گویی صدای ‌پای او نیست ؟ ـ به هر کاری که خواهی دست آری/ نمی بینی که دستت آشنا نیست ؟ / به هر آوا که از بام و در آید / نمی گویی خدایا این صدا چیست ؟ ـ به هر دم پیکرِ آزرده ای را / نمی بینی به روی چارچوبی ؟ / نمی خواهی برای بارِ دیگر / به رویش بنگری گوئی " تو خوبی" ؟ ـ یقین دارم که یاد دختری را / نه بتوانی که از خاطر برانی/ نه بتوانی که بی یادش نشینی/ نه جز با او توانی زندگانی ـ همان دختر که عاشق وش درآید / همان عاشق که شاعر وش نشیند/ همان شاعر که روزی روزگاری/ اگر باشد تو را برمی گزیند ( مجموعۀ مزدا ، تهران 1335 ) .
****
نگرانش بودم و نمی‌دانستم تیر پرتابی انقلاب او را به کجا پرتاب کرده است . تا ، دوستِ دیرینم ، ..... عزيزم همواره از خود و از هرکس می پرسیدم که ..... کجاست . در کدامین گوشۀ جهان آواره و سرگردان‌است ولی هرگز جوابی نمی‌یافتم . نگرانت بودم تا در شمارۀ اخیر فصلنامة ره آورد چشمم به نامِ تو افتاد . درنگ نکردم . چطور هستی ، چه می کنی ، هرگاه فرصت کردی از احوال خودت برای من بنویس تا مرا نیز بشنوی . خوشحالم که تندرست هستی ولی نمی دانم کجا هستی .
این هم ترانۀ دربدری هاست . ترانۀ گسستن و پیوستنِ تن ها و جان هاست . ترانه ای که ما را سبک چون باد از جایی بر می دارد و سنگین چون کوه در جایی می گذارد :
اگه در راهِ بلا سربسرِ حادثه بردم / اگه تو دستای سرگردونم این جونو فشردم / اگه در تیررسِ آتشِ صیّاد نمردم/این مرحمتِ عشق و صفای دلِ ما بود/ که من از این سرِ دنیا/ تو از اون سرِ دنیا / توی این شور و شرِ دربدری ها / دوباره سینه به سینه می شویم . - غمِ هجرانِ تو در قسمتِ من عینِ یقینه/ در میانِ من و تو باز فلک حادثه چینه/ از تو من دور میشم دورکه تقدیر همینه / هیهات ، دیگه کی چه می دونه/ که من از این سرِ دنیا / تو از اون سرِ دنیا / تو كدوم شهر پر از آشوب و غوغا / دوباره سینه به سینه کِی شویم .
منیر ، ونکوور 1988
****
مادرید 26 سپتامبر 1988
منیر دوست بسیار ارجمند من
هنگامی که من به مادرید رسیدم ، نامۀ تو مدتی بود که رسیده بود ، از من پیشی‌گرفته بود. گرچه کوتاه بود ولی‌گویا بود و دنیائی خاطره و جوانی و مهر و صفا در من‌برانگیخت. شادمان شدم که يادي از من‌کردی که در این دربدری ها و نابسامانی ها ، تنها چیزی‌که دل را اندکی خوش می دارد ، یاد دوستان و مهر و صفای ایشان به هنگامِ دربدری‌هاست زیرا به هنگام خوشبختی و نیک روزی همگان یارِ آدمی اند . به هنگام سروری همگان دست برکش ایستاده اند و چون بخت و دولت از انسان می گریزد ، تنهائی و بی کسی و گاه ناسپاسی ها سخت دل را تیره می دارد .
چهار سال پیش دست پسرم را گرفتم و رهسپار هند شدم ، سرزمینی‌که برای من بسيار عزیز بود ، این بار سخت ناهموار و خشن گشت . آموزش و پرورش آن را برای نوجوانی که با خود داشتم نارسا یافتم و مردمش را ، بویژه آنها که در دورۀ دکتری شاگرد من بودند و بدانان مهربانی ها کرده بودم ، سخت ناسپاس و بی وفا یافتم . چندی به بیمارستان درافتادم و جان بدر بردم که اگر یاریِ دوستی پارسی نبود از بار گران زندگی رها می گشتم . ... حاصل این سفر برای من بیماری های گوناگون بود . راهی اسپانیا شدم .... در اینجا دوستانِ خوبی دارم و زندگی به مطالعه و در سرِ پیری فراگرفتن زبان اسپانیولی که بسیار زیباست می گذرد . هر بار که می آیم مدتی مقیم هستم و سپس به تهران می روم ، آنجا نیز زندگی بسامان است و دوستان جدید ، زیرا که دوستان قدیم دوستان سفرۀ گسترده بودند . باری دوستان جدید تنهایم نمی گذارند .
.... مطالعات کهن جای خود را به پاراپسیکولوژی داده است و سخت مشغول عرفان علمی تازه ای هستم و در این دنیای بی پایانِ ناشناخته ها ، یافته های ارزمندی به دست آورده ام . گاهی بیماری دردمند را شفا می بخشم و این خود مرا دلشاد و امیدوار می دارد . گاهی کشفی تازه در فیزیک جدید دست می دهد و زندگی را پر بار می سازد ..... دوستان من در اینجا می خواهند که یک مرکز ایرانی دایر کنم ، کار خوبی است ولی نیاز به مال و منال دارد و درم داران عالم را کرم نیست ... فکر می کنم که من دین خود را بیش از آنچه که باید به سرزمینم پرداخته ام و می خواهم بقیّت عمر را ، که چیزی از آن نمانده است ، گوشه ای نشینم و سرِ خود فرو گیرم و به کار تحقیق در ناشناخته ها بپردازم . تا کنون چیزی نزدیک به چهار هزار صحیفه پرداخته شده است که فکر می کنم ارزش آن را داشته باشد که آنها را آخرین کارهای علمی خود بنامم . یکی دو ماه دیگر به تهران باز می گردم و تابستان دوباره در اسپانیا خواهم بود تا اورمزد دانا چه خواهد . ب ف
****
فصلنامه‌ای آمدنش را بشارت داد و ماهنامه‌ای به رفتنش اشارت .
گویی همین غروب بود که در درگاه آتشکده ، چشم در چشم و نگاه در نگاه ، دل به دل باختیم و گویی همین صبح بود که از اشتدات پارک وین تا لوکزامبورگ پاریس دویدم .
عشق یک راه است ، کشیده و به قامت . بلند بالای کشیده قامت ، در این راه قامت کشیده بود .

ونکوور ، سپتامبر 2007