جشنواره فجر: از دعوت به گفتمان تا سانسور اختتامیه

fajr
جشنواره فجر به پایان رسید. در حالی که با انصراف گروهی از سینماگران، متصدیان امور تبلیغ می‌کردند به جای تحریم باید بود و "گفتمان" کرد، صدا و سیمای جمهوری اسلامی حتی پخش صدای شرکت‌کنندگان را هم برنتابید.
جشنواره فیلم فجر امسال هم گذشت؛ مراسمی که پیش از شروع، با اعلام انصراف سینماگرانی چون کیمیایی از شرکت در جشنواره به دلیل حوادث ماه‌های گذشته در ایران از جمله زدن هواپیمای اوکراینی با موشک، خبرساز و جنجال‌آفرین شد و با اعلام انصراف برخی دیگر از اهالی نام‌آشنای سینما، ترس از بی‌رونق شدن این دوره از جشنواره را در دل برگزارکنندگان پررنگ‌تر کرد.
در جریان برگزاری هم جشنواره آرام و بی‌هیاهو پیش نرفت؛ از نشست‌ خبری و صحبت‌های شهاب حسینی علیه کیمیایی و نکوهش انصراف‌دهندگان از جشنواره گرفته تا واکنش‌های شدید به گفته‌های او تا نشست‌های خبری دیگر فیلم‌ها چون "آتابای" نیکی کریمی یا "خروج" حاتمی‌کیا که در آنها تندخویی و پرخاشگری گاه از سوی اهالی رسانه و گاه از سوی کارگردان یا فیلمنامه‌نویس تیتر یک گزارش‌های مربوط به جشنواره شد.

با همه‌ اینها، جشنواره به پایان رسید و شب گذشته، برندگان رشته‌های گوناگون معرفی شدند.
گمان می‌رفت با توجه به تمامی سر و صداهایی که پیش از برگزاری جشنواره و در جریان آن به راه افتاده بود، دست کم"، مراسم اختتامیه بدون "برش" از سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شود.
این اتفاق اما نیفتاد. و قیچی سانسور اختتامیه جشنواره فجری را که می‌خواستند نشان دهند بدون انصراف‌دهندگان هم باشکوه برگزار شده و چیزی از اهمیتش کاسته نشده، بی‌نصیب نگذاشت.

"ما که نیامده بودیم، ما بودیم"
امیر آقایی به هنگام دریافت جایزه بهترین مکمل مرد برای بازی در فیلم شنای پروانه به کارگردانی کات، به صحبت‌های مجری صدا و سیما که چندی پیش گفته بود، هر که خوشش نمی‌آید، از ایران برود، اشاره کرد اما پیش از ادای واژه‌ها، تصویرش قطع شد و صحنه‌هایی از فیلم شنای پروانه پخش شد. آنچه که امیر آقایی بر زبان رانده بود، این بود: "ما که نیامده بودیم، ما بودیم ریشه در خاک سرزمینمان داریم."
یکی از کاربران با اشاره به قطع صحبت‌های این بازیگر می‌نویسد: «ما از این همه آزادی به کجا پناه ببریم؟»
مهدی خرمدل، منتقد سینما در توییتر می‌نویسد: «پخش زنده صحبت آقایی در تلویزیون قطع می‌شود و در عوض تیزر "شنای پروانه" با این جمله به صحبت آقایی گره می‌خورد: "وایسا بی‌شرف!" سانسور اختتامیه جشنواره فجر در این حد کمدی است.»
کاربری با اشاره به صحبت‌های جنجال‌برانگیز شهاب حسینی در نشست خبری فیلمش می‌نویسد: «شهاب حسینی می‌گفت، جشنواره رو تحریم نکنید برعکس تریبونی است، بیایید حرفتان را بزنید. دیشب امیر آقایی و مهدویان دو کلمه حرف دل مردم رو زدند، صداشونو صدا و سیما سانسور کرد اینجاس که باید به آقای شهاب حسینی گفت ...»

پرسش‌هایی که بی‌پاسخ ماندند
از دیگر صحبت‌هایی که صدا و سیما پخش آنها را برنتافت، گفته‌های حامد شکیبانیا بود. او که جایزه بهترین مستند جشنواره را برای "جایی برای فرشته‌ها نیست" به خود اختصاص داد، به هنگام دریافت جایزه، اشاره کرد که به او گفته‌اند "حرف امیدوارکننده" بزند و با عذرخواهی، خواست که خط آخر آنچه را آماده کرده بود، بگوید: «پرسش‌های خیلی زیادی بی‌پاسخ‌اند و اینها دست از سر از ما برنمی‌دارند. خیلی از دوستانی که آمده‌اند و خیلی‌ها که نیامده‌اند به خاطر سوگواری به خاطر همدردی سوگواران اتفاقات سخت سه ماه گذشته بوده. امیدوارم که به پاسخ‌های این پرسش‌ها برسیم به زودی.» حرف‌هایی که از صدا و سیما پخش نشد.
حسین دهباشی در توییتر می‌نویسد: «وقتی حرف‌های حامد شکیبانیا هم - با آن‌همه سابقه‌ی حزب‌الهی- از صدا و سیما حذف می‌شود، انتظار دارید دیگر چه کسانی - به قول حافظ - "مقیمِ حریمِ حرم" بماند جز کارمندها و کارمندزاده‌ها؟ حامد فقط دوکلمه گفت: "در ذهن‌های همه ما پرسش‌هایی ایجاد شده که امیدواریم پاسخی بیابند" اشکالی داشت؟»

تقدیم به "پدران داغدیده" هم سانسور شد
حرف‌های محمد حسین مهدویان، کارگردان فیلم درخت گردو هم که با دریافت سیمرغ بلورین برای بهترین کارگردانی به همه "پدران داغدیده" سال ۹۸ از سیل تا حوادث آبانماه تا سقوط هواپیما و پدران کشته‌های مظلوم کرمان در تشییع قاسم سلیمانی تقدیم کرد هم به مذاق صدا و سیما خوش نیامد.
سخنان فرشته طائرپور، داور بخش نگاه نو، مستند و فیلم کوتاه که به حاضران در سالن و کسانی که حتی در این رویداد حضور پیدا نکردند سلام کرد و گفت، "ایستادن من روی این سن از سر بیاعتنایی به اتفاقات تلخ اجتماعی و وضعیت سینما نیست. بلکه برای حمایت از سینما و نسل جوان و خلاق است" هم سانسور شد. طائرپور در ادامه صحبت‌هایش گفته بود: «ما یاد گرفتیم حتی اگر دل خونین داریم با لب خندان به سینما بیاییم.»

"تلویزیون هنوز حس می‌کند تنها منبع رسیدن پیام به مخاطب است"
قطع سخنان هنرمندانی که آنگونه که صدا و سیما می‌خواست، سخن نگفتند با سانسور یا با صحبت‌های مجری برنامه، واکنش‌های زیادی را در بین سینمادوستان و منتقدان برانگیخته است.
مهرزاد دانش در توییتر می‌نویسد: «از منفورترین چهره‌های اختتامیه، صداوسیما بود که با پیش‌خوانی صحبت‌ها (چه داور، چه برنده)، قطع می‌کرد به مجری تا با لاطائلاتش، اتلاف وقت کند. شعور ادب‌ورزی به مخاطب هیچ؛ این درک هم در میان نیست که آن صحبت‌ها از رسانه‌های دیگر، به مراتب پررنگ‌تر منتشر خواهد شد؟»
خسرو نقیبی، روزنامه‌نگار و منتقد سینما در توییتر می‌نویسد: «تلویزیون هنوز حس می‌کند تنها منبع رسیدن پیام به مخاطب است. ممیزی مراسم اختتامیه فجر به شیوه‌ی مارگزیده‌ای که از ریسمان سیاه‌ و سفید می‌ترسد، حیرت‌انگیز است. از سخن‌رانی داور خود جشنواره هم بترسی چون می‌گوید می‌خواهد درباره‌ی وقایع اخیر چند جمله‌ای بگوید، مشت نمونه‌ی خروار است.»

آنها که تحریم کردند و آنها که تحریم نکردند ولی بعد تحریم کردند!
اما سوای سانسور جشنواره‌ای که آن همه برای باشکوه برگزارشدنش و نشان دادن پررونق‌بودنش حتی با وجود عدم حضور برخی سینماگران و بازیگران نام‌آشنا، تبلیغ کرده بودند، عدم شرکت آن‌ها که در جشنواره حضور داشتند اما برای دریافت جایزه نیامدند یا اهدای جایزه به کسانی که از شرکت در جشنواره انصراف داده بودند هم خبرساز شد.
کاربری می‌نویسد: «چه جشنواره ضدفجری بود امسال. فیلم ساختند و به جشنواره نیومدند! کارگردانی که با فیلمای انقلابی معروف شد، ضد انقلاب حرف زد، جایزشم تقدیم همه‌ کرد، الا به سردار کشورش! به اونی که تحریم کرده بود، سیمرغ دادند، برای دریافت سیمرغ هم نیومد! دست مریزاد.»
اشاره این کاربر به کارگردان فیلم درخت گردوست که جایزه را به "پدران داغدار" و نه به سردار سلیمانی تقدیم کرد و به پیمان معادی که سیمرغ بلورین بهترین نقش مرد را از جشنواره گرفت و پیامی ویدیویی فرستاد و با "سلام به همگی و هیئت داوران و خسته نباشید به همکاران و دوستانی که در این رشته کاندید شدند"، گفت: «متاسفانه به دلیل حضور در خارج از کشور شانس این را نداشتم که درخشش شما را روی پرده بزرگ ببینم. ولی شک ندارم که مثل همیشه فوق‌العاده بودید.»

کاربر دیگری می‌نویسد: «پیمان معادی جشنواره را تحریم کرد. به عنوان بهترین بازیگر نقش اول مرد انتخاب شد. ظاهرا اعلام کرده برای دریافت سیمرغ بلورین نمی‌آید و نیامد. هیچ جشنواره معتبری، چنین توهینی را برنمی‌تابد و چنین فردی را از فهرست جوایز خود حذف می‌کند.»
از دیگر خبرسازان، عوامل فیلم "روز صفر" بودند، فیلمی که در ۹ شاخه نامزد دریافت سیمرغ بود و در ۵ رشته جایزه گرفت، فیلمی که نشست خبری‌اش با حضور اعلام‌نشده‌ی فراستی، منتقد معروف این روزهای صدا و سیما و تحسین و تمجیدهای او از فیلم و از سعید ملکان، پیش‌تر خبرساز شده بود. عوامل فیلم اما در اختتامیه حاضر نشدند و در بیانیه‌ای علتش را این‌گونه اعلام کرده بودند، «ترجیح دادیم شرکت نکنیم تا برای آیندگان جواب داشته باشیم که بگوییم ما شریک این بی‌فرهنگی ها نیستیم.»
کاربری می‌نویسد: «یک عده جشنواره را تحریم کردند. بعد یک عده که جشنواره را تحریم نکردند و پنج تا جایزه هم گرفتند، اختتامیه را تحریم کردند تا اعتراض کنند به آن‌هایی که جشنواره را تحریم کردند. این حرفِ معمّا نه تو خوانی و نه من!»
.
منبع : دویچه وله