روند طولانی یک ماهۀ اظهارنامه‌ ها و ارزهای صادراتی برای واردکنندگان در رابطۀ سه‌ جانبۀ واردکنندگان و صادرکنندگان و بانک مرکزی

bank markazi استفاده از ارز صادرات برای واردات در حالی جزو یکی از راه های تأمین ارز واردکنندگان است که این روزها، تأیید پرونده‌ های استفاده از ارز صادرکنندگان، از سوی بانک مرکزی یک ماه به طول می‌ انجامد.
 
به گزارش خبرنگار مهر، روند تأیید استفاده ارز صادراتی برای واردات کالاهای مجاز و البته مورد نیاز تولیدکنندگان، به یک پروسه زمان‌ بر از سوی بانک مرکزی تبدیل شده است. این روزها بسیاری از واردکنندگانی که قصد دارند برای انجام واردات خود، از اظهارنامه‌ ها و ارزهای صادراتی استفاده کنند، به در بسته بانک مرکزی می‌ خورند و از روند طولانی تأیید پرونده‌ هایشان از سوی کارشناسان بانک مرکزی گلایه‌ های بسیاری دارند.
 
پس از صف‌های عریض و طویلی که در سامانه نیما برای تأمین ارز مورد نیاز واردکنندگان شکل گرفته بود و البته با کاهش اختلاف قیمت ارز در سامانه نیما با بازار آزاد، تمایل واردکنندگان به خرید اظهارنامه‌ های صادراتی از صادرکنندگان بیشتر شده بود، چراکه علیرغم اینکه تفاوت قیمت زیادی میان ارز خریداری شده از صادرکنندگان با بازار آزاد و حتی سامانه نیما وجود نداشت، اما خرید از سامانۀ نیما مستلزم طی مراحل سخت و طاقت فرسایی بود که از سوی بانک مرکزی برای پرونده‌های تأمین ارز از سامانه نیما در نظر گرفته شده بود.
 
تقریباً از اوایل سال جاری که بانک مرکزی معامله اظهارنامه‌ های صادراتی را برای تأمین ارز مورد نیاز واردات مجاز اعلام کرد، خرید و فروش اظهارنامه‌ های صادراتی و تأمین ارز مورد نیاز واردکنندگان از سامانۀ نیما، رونق بسیاری گرفت و رابطه‌ ای برد-برد و البته سه‌ جانبه میان واردکنندگان، صادرکنندگان و بانک مرکزی شکل گرفت که نه تنها بار اصلی را از دوش سامانۀ نیما برداشته بود، بلکه واردکنندگان را هم در تأمین ارز خود و کوتاه شدن روند واردات، راضی نگاه می‌ داشت؛ ضمن اینکه اظهارنامه‌ های صادراتی نیز ارزش یافته بود و این هم گامی به نفع صادرکنندگان بود.
 
اکنون اما واردکنندگان گلایه‌ مند از رفتار بانک مرکزی در تأیید پرونده‌ های خود برای استفاده از ارز صادراتی هستند؛ به این معنا که مراجعات آنها به بانک مرکزی برای تأیید پرونده‌ هایشان که از اظهارنامه‌ های صادراتی به منظور تأمین ارز در آنها استفاده شده باشد، با یک روند عریض و طویل مواجه شده و بعضاً، تأیید پرونده‌ های آنها را با تأخیرهای زمانی بسیار از سوی بانک مرکزی مواجه کرده است.
 
یکی از واردکنندگان در گفتگو با خبرنگار مهر می‌ گوید: اگرچه بانک مرکزی در روش‌ های بازگشت ارز و ترکیب آنها سختگیری به صادرکنندگان نکرده و در عین حال، واگذاری اظهارنامه‌ های صادراتی را برای آنها آزاد گذاشته است، اما چند وقتی است که واردکنندگان در استفاده از ارزهای صادراتی با مشکلاتی مواجه هستند که عامل اصلی ایجاد آنها، بانک مرکزی است.
 
وی می‌ افزاید: اشکال این است که به نظر می‌ رسد در مورد واگذاری اظهارنامه‌ های صادراتی، سختگیری‌ های بسیاری از سوی بانک مرکزی صورت گرفته و عملاً واردکنندگانی که از اظهارنامه‌ های صادراتی و ارز حاصل از صادرات استفاده می‌کنند، برای تأیید پرونده‌ های خود از سوی بانک مرکزی، قریب به یک ماه معطل می‌ شوند و به نوعی بانک مرکزی، با این سیاست واردکنندگان را تشویق می‌کند که ارز مورد نیاز خود را از سامانه نیما خریداری کنند.
 
در عین حال، یکی از صادرکنندگان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر می‌ گوید: فروش ارزهای صادراتی به واردکنندگان عملاً با مشکلات بسیاری مواجه است و تقاضا برای خرید ارز صادراتی کاهش یافته؛ به این معنا که بانک مرکزی با عدم تأیید پرونده‌ های وارداتی که با ارز حاصل از صادرات تأمین شده‌ اند، عملاً خرید و فروش ارز صادراتی را مختل کرده است.
 
او می‌ افزاید: بر این اساس روش کنونی، بانک مرکزی واردکنندگان را تشویق می‌ کند تا ارز مورد نیاز برای واردات خود را علیرغم سختی‌ های بسیاری، از سامانۀ نیما تهیه کنند؛ در حالی که ما بعنوان صادر کننده، معترض خرید ارز از سوی واردکنندگان در سامانۀ نیما نیستیم، بلکه بحث این است که وقتی بانک مرکزی، روش‌ هایی را خود تعریف کرده تا ارز حاصل از صادرات به کشور برگردد و صادرکنندگان به واسطۀ آن رفع تعهد ارزی نمایند، باید بسترهای استفاده از این روش‌ ها را نیز فراهم کند؛ چراکه در حال حاضر با شیوه‌ ای که بانک مرکزی در پیش گرفته، بستر استفاده از ارز صادراتی در این قالب فراهم نشده و عملاً صادرکننده‌ ای که اجازه دارد درصدی از ارز صادرات خود را در مقابل واردات به دیگران واگذار کند، امروز عملاً این امکان برایش فراهم نیست.
 
این صادرکننده می‌ گوید: به نظر می‌ رسد که با این گونه روش‌ ها، به نوعی تقاضای ارز در سامانۀ نیما زیاد شده و از آن طرف، برای ارز صادرکننده، تقاضا وجود نخواهد داشت؛ ضمن اینکه واردکننده نیز در سامانه نیما باید با صرافان معامله کند که بعضاً مشکلاتی را برای وی ایجاد می‌ کنند.
 
بررسی‌ های میدانی خبرنگار مهر نشان می‌ دهد که پرونده‌ های استفاده از ارز صادرات برای واردکنندگان، باید در سیستم ثبتِ سفارش، تأیید شود و بعد از تأیید، باید برای تخصیص ارز به بانک مرکزی برود؛ چراکه کد تخصیص ارز به منزلۀ تأمین ارز نیست و عملاً باید بانک مرکزی، پرونده را تأیید کند که این روند، به گفتۀ واردکنندگان و صادرکنندگان، بین ۲۰ روز تا یکماه معطل شده و بعضاً مشاهده می‌ شود که پرونده از سوی بانک مرکزی رد می‌ شود.
 
خبرنگار: محبوبه فکوری