میزان نامشخص مصرف سوخت آلاینده و سرطان ‌زای مازوت در نیروگاه‌ ها و پالایشگا‌ها/ سهم ۶۰ درصدی اتوبوس ‌‌های فرسوده درآلودگی هوای تهران

Aludegi Hava با توجه به اینکه تشدید آلودگی هوای تهران در فصل سرد موضوع تازه‌ای نیست، اما بروز این وضعیت در روزهای اخیر که محدودیت ‌های کرونایی منجر به کاهش تردد خودروها نیز شده، ابهاماتی را درباره علت وضعیت آلودگی هوای تهران و استفاده از "مازوت" ایجاد کرده است.
 
به گزارش خبرنگار حوزه محیط زیست خبرگزاری تسنیم؛ طی روزهای اخیر، بخصوص در شرایطی که هوای شهرهای کشور، بویژه هوای کلانشهر تهران، رو ز‌به‌ روز سردتر می ‌شود، غالباً این تصور وجود دارد که پدیده ‌ای به نام "اینورژن" [inversion] یا "وارونگی دما" در میزان آلودگی هوای تهران طی سالجاری و هفته‌های اخیر تأثیرگذار بوده است.
 
اینورژن یا وارونگی دما چیست؟:
 
وارونگی دما یا وارونگی گرمایی یا "اینورژن"، به پدیده ‌ای گفته می‌ شود که در آن بر خلاف حالت طبیعی، با افزایش ارتفاع، دما نیز زیاد می ‌شود و در این شرایط درجه حرارت پائین جو، کمتر از طبقه فوقانی است، بنابراین، وارونگی دما معمولاً باعث به دام افتادن آلودگی هوا در ارتفاع نزدیک زمین می‌ شود.
 
البته در کنار بررسی علل آلودگی هوای تهران از جمله وقوع پدیده "وارونگی دما"، سوخت خودروهای بنزینی و گازوئیلی را نیز بعنوان عوامل متحرک و تأثیرگذار در آلودگی هوای کلانشهرها و بویژه تهران مطرح می ‌کنند، به طوری که  بهزاد اشجعی دبیر کمیته فنی صدور مجوزهای زیست‌ محیطی سازمان حفاظت محیط زیست در گفتگو با خبرنگار حوزه محیط زیست خبرگزاری تسنیم یکی از علل آلودگی هوای تهران را ناشی از کیفیت سوخت و نیز کیفیت خودروهای تولید داخل عنوان و اظهار کرد: خودروهای ساخت داخل، باید حتماً در راستای کاهش آلودگی هوای شهرهای کشور، بخصوص کلانشهرها، استاندارد یورو ۵ را داشته باشند و در تولید محصول، این استاندارد را رعایت کنند.
 
وی افزود: طبق نظارت ‌ها و پایش‌ هایی که در سازمان محیط زیست داریم، تولید تمامی خودروهای ساخت داخل، بر مبنای استاندارد یورو ۵ است و هر خودرویی که این استانداردها را رعایت نکند، از ادامه تولید و شماره ‌گذاری آن جلوگیری می‌ شود. 
 
بنابراین، با توضیحات دبیر کمیته فنی صدور مجوزهای زیست‌ محیطی سازمان حفاظت محیط زیست، همۀ خودروهای ساخت داخل باید الزامات استاندارد زیست‌محیطی یورو ۵ را رعایت کنند که در این شرایط، نقش سوخت خودروهای بنزینی و گازوئیلی بعنوان عوامل متحرک در آلودگی هوای تهران، کمرنگ می‌ شود.
 
از طرف دیگر، داریوش گل‌ علیزاده؛ معاون مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست نیز در گفتگو با خبرنگار حوزه محیط زیست خبرگزاری تسنیم مشکل اصلی آلودگی هوای تهران طی هفته‌ های اخیر را ناشی از سوخت مازوت نمی‌ داند و معتقد است که "آلودگی هوای تهران در روزهای اخیر مربوط به تجمع آلودگی‌ های مختلف از جمله منابع خودرویی است.
 
وی همچنین تأکید کرد: تجمع آلودگی ‌های ناشی از منابع خودرویی که گازوئیل‌‌ سوز هستند، منجر به افزایش غلظت آلاینده ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون در هوا شده و آلودگی هوای تهران را تشدید کرده است.
 
معاون مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: نیروگاه ‌‌های اطراف تهران به هیچ عنوان از سوخت مازوت استفاده نکرده ‌اند و این نیروگاه‌ ها در سال جاری از سوخت مایع استفاده می‌کنند.
 
همچنین از طرف دیگر، گل‌ علیزده معتقد است که اتوبوس ‌‌های فرسوده، سهمی ۶۰ درصدی در میزان آلودگی هوای تهران دارند و سهمی ۱۰ درصدی نیز برای خودروهای فرسوده در این باره قائل شده است.
 
شواهدی وجود دارد که نمی توان به طور قطع استفاده از سوخت مازوت در نیروگاه‌های کشور، بخصوص در نیروگاه ‌‌ها و کارخانه ‌‌های اطراف تهران را به صراحت رد کرد، از جمله اینکه عیسی کلانتری؛ رئیس سازمان حفاظت محیط زیست چندی پیش گفته بود که "به دلیل تحریم‌‌ ها، برخی نیروگاه‌ ها و پالایشگاه‌ ها به دلیل پُر بودن انبارها، چاره ‌ای برای استفاده از سوخت مازوت ندارند".
 
اما بلافاصله پس از این اظهارات کلانتری، مهدی اسماعیلی سخنگو و رئیس روابط عمومی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران، با رد این اظهارات کلانتری درباره مصرف مازوت در نیروگاه‌ ها و پالایشگا‌های کشور گفته بود که  "به دلیل مصرف بالای گاز در کشور و عدم امکان تأمین گاز کافی برای نیروگاه‌ها، بنا به دستور مراجع ذیصلاح از فرآورده های مایع نظیر گازوئیل و مازوت به عنوان سوخت استفاده می شود و هیچ ارتباطی به پر بودن انبارهای ذخیره نفت کوره (مازوت) ندارد".
 
همچنین، چندی پیش نیز عیسی کلانتری در اظهارنظر دیگری درباره مصرف مازوت در نیروگاه ‌های اطراف تهران شرایطی تعیین کرده و گفته بود که "نیروگاه‌ های شرق تهران می ‌توانند از مازوت استفاده کنند، اما نیروگاه‌ های غرب تهران به‌دلیل اینکه با وزش باد، آلودگی‌ ها وارد شهر می ‌شود، حتماً باید از گاز استفاده کنند!"
 
همچنین از طرف دیگر، حسین شهید زاده؛ مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای شهر تهران در گفتگو با  تسنیم درباره تأثیر استفاده از سوخت مازوت در نیروگاه‌ ها بر آلودگی هوای تهران گفته است که "حدود یک ماه گذشته استفاده از سوخت مازوت وجود داشت، اما سازمان محیط زیست به موضوع ورود کرد و جلوی آن گرفته شد، اما از اینکه باز همچنین امری صورت گرفته است یا خیر، خبر ندارم".
 
همچنین، زهرا نژاد بهرام؛ عضو شورای شهر تهران نیز نسبت به استفاده از سوخت مازوت در نیروگاه‌‌ها و کارخانه‌های اطراف تهران هشدار داده و انتقاداتی مطرح کرده بود، اما محمد رستگاری معاون نظارت و پایش اداره محیط زیست استان تهران در گفتگو با تسنیم گفت که "تاکنون هیچ یک از واحدهای صنعتی و نیروگاه ‌هایی که بر روی آلودگی شهر تهران تأثیرگذار باشند، سوخت مازوت مصرف نکرده ‌اند".
 
در نهایت، سوزاندن سوخت مازوت در نیروگاه‌ های اطراف تهران در حالی تکذیب شده که نشانه‌ هایی از وجود آن در مناطقی از شهر تهران دیده شده است، بنابراین ابهاماتی در مصرف سوخت مازوت در نیروگاه‌ ها و پالایشگاه‌‌ های اطراف تهران وجود دارند که نیازمند پاسخگو‌یی و رفع ابهامات در این باره از سوی مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست هستند و باید به صراحت میزان مصرف سوخت آلاینده و سرطان ‌زای مازوت مشخص شود.