فرهاد ثابتان: دفن اموات بهایی بر روی اجساد اعدام‌ شدگان سال ۱۳۶۷ رفتاری غیرانسانی و بی‌ احترامی است

Khavaran-1-1 ایران وایر- کیان ثابتی: بهاییان در چهار دهۀ گذشته، با انواع تبعیض و آزارهای سیستماتیک، از جمله اخراج، محدودیت تحصیلی، بازداشت، آزار، شکنجه، زندان و اعدام روبرو شده‌ اند. اکنون از دفن جسد شهروندان بهایی در گورستان بهاییان نیز جلوگیری می‌ شود و خانواده‌ ها را مجبور می‌ کنند تا متوفیان را در محل گورهای دسته‌ جمعی اعدام‌ شدگان سال ۱۳۶۷ در «خاوران» تهران دفن کنند.
 
«فرهاد ثابتان»، سخنگوی جامعۀ بهایی در گفتگو با «ایران‌ وایر» تأکید کرد که دفن متوفیان بهایی بر روی اجساد اعدام‌ شدگان سال ۱۳۶۷، عملی غیرانسانی و بی‌ احترامی به افرادی است که آنجا دفن شده‌ اند.»
 
او گفت: «این عمل برای جامعه بهایی غیر قابل قبول است. این در حالی‌ است ‌که زمین کافی برای دفن اموات در محل گورستان وجود دارد.»
 
***
 
«سیمین فهندژ»، نماینده «جامعه جهانی بهایی» در سازمان ملل متحد در توییتی بیان کرد: «بهائیان تهران از دفن مردگان‌ شان در زمین گورستان خاوران که حداقل برای ۵۰ سال آینده جا دارد، منع شده‌ اند. نمایندگان بهشت زهرا می‌ خواهند مجبورشان کنند عزیزان خود را در محل گورهای دسته‌جمعی خاوران دفن کنند. بهائیان برای همۀ متوفیان احترام قائلند. حداقل بگذارید عزیزان‌ شان با عزت دفن شوند!»
 
از همان نخستین ماه‌ های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بهاییان ایران بعنوان یکی از بزرگ‌ ترین جوامع دگراندیش مذهبی تحت فشار حکومت نوپای اسلامی قرار گرفتند. اعدام، زندان، اخراج از کار، ممانعت از تحصیل، مصادره اموال و ممنوع الخروجی ماحصل سال‌ های ابتدایی استقرار جمهوری اسلامی است. حکومت حتی به مردگان بهایی هم رحم نکرد و کلیۀ گورستان‌ های بهاییان در شهرها و روستاهای ایران مصادره و تخریب شد. برای آنکه اثری از محل دفن بهاییان باقی نماند، در زمین‌ های مصادره شده نیز بناهای جدیدی ساختند.
 
سردمداران حکومت اسلامی بر این پندار بودند که فشار بر بهاییان، آن‌ ها را ناچار به ترک عقیده و پذیرش اسلام خواهد کرد. این تئوری پس از مدتی با عدم ترک اعتقادات دینی از سوی بهاییان، شکست خورد و در دهۀ بعد، دولت روش‌ های دیگری را مانند فشارهای اقتصادی یا انتشار اطلاعات دروغین در مورد آن‌ ها از طریق رسانه‌ های عمومی بکار گرفت.
 
پافشاری بهاییان بر اعتقادات مذهبی‌ خود، مشکل جدیدی را پیش روی حکومت ایران قرار داد. کلیه قبرستان‌ های بهاییان مصادره و تخریب شده بودند و آن‌ ها محلی برای دفن اموات‌ خود نداشتند. فتوای مراجع هم اجازۀ دفن غیرمسلمان را در قبرستان مسلمانان نمی‌ داد.
 
به زعم بسیاری از بهاییان، حکومت ایران همیشه به گورستان‌ های آنها نگاهی ایدئولوژیکی داشته و مراسم کفن و دفن و سوگواری بهاییان بر اموات‌ شان، حتی گورستان‌ ها و قبرهای مردگان آنها را هم تبلیغ آیین بهایی شمرده است. به همین دلیل، شهرداری‌ ها در شهرهای مختلف به نیابت از حاکمیت، زمین‌ های دورافتاده و اکثراً صعب‌ العبوری را برای دفن اموات در اختیار بهاییان گذاشته‌ اند.
 
بهاییان ایران همواره در چهار دهه گذشته برای کفن و دفن اموات خود در گورستان‌های خود دچار مشکل بوده‌ اند اما در سال‌ های اخیر، آزار و اذیت‌ ها افزایش یافته‌ اند. ممانعت از دفن «مهنا» ۱۲ ساله در تبریز، پیدا شدن پیکر «شمسی اقدسی اعظمیان»، شهروند بهایی اهل روستای «گیلاوند» ۴ روز پس از خاکسپاری در گورستان بهاییان این روستا در بیابان‌ های «جابان»، از توابع شهرستان دماوند، جلوگیری از دفن بیش از ۴۰ بهایی در گورستان «وادی رحمت» تبریز و پلمب قبرستان بهاییان کرمان از جمله این فشارها هستند.
 
آخرین مورد از اینگونه اقدامات که در چند هفته‌ گذشته اتفاق افتاده، ممانعت از دفن جسد شهروندان بهایی در گورستان بهاییان تهران و مجبور کردن خانواده‌ های متوفیان به دفن پیکر متوفی در محل گورهای دسته‌ جمعی خاوران است.
 
در روزهای پیشین، تعدادی از بهاییان که دچار این مشکل شده‌، سعی کرده‌ اند تا با مقاومت و نگهداری جسدها در سردخانه، درخواست‌ خود را مبنی بر اجازه دفن در گورستان بهاییان که فضای زیادی برای دفن اموات دارد، به گوش مسئولان برسانند.
 
یکی از خانواده‌ های متوفیان به «ایران‌ وایر» گفت، ۴ قبر در گورستان خاوران حفر کرده‌ اند و به بهاییان گفته‌ اند اجساد متوفیان را در آن محل‌ ها دفن کنند.
 
در همین زمینه، فرهاد ثابتان، سخنگوی جامعۀ جهانی بهایی به «ایران‌ وایر» گفت:
 
«سال‌ ها قبل پس از مصادرۀ آرامستان بهاییان تهران به نام "گلستان جاوید"، زمینی در گورستان خاوران از طرف دولت به بهاییان برای دفن پیکر عزیزان‌ شان داده شد. در این سال‌ ها، صدها بهایی در این زمین دفن شده‌ اند. اما در چند هفتۀ اخیر که تعدادی از بهاییان برای دفن متوفی خود به این محل مراجعه کرده‌ اند، به آنها گفته شده است که دیگر اجازۀ دفن اموات‌ شان را در این زمین ندارند.»
 
به گفتۀ ثابتان، مسئولان مربوطه، دو گزینه به خانواده‌ های متوفیان بهایی پیشنهاد داده‌ اند، یکی اینکه اموات‌ خود را در گورستان خاوران، جایی که گورهای دسته‌ جمعی اعدام‌ شدگان دهۀ ۶۰ قرار دارند، دفن کنند: «این گزینه برای جامعۀ بهایی اصلاً قابل قبول نیست. زیرا از دو حالت خارج نیست، یا این اجساد هنوز در آن محل وجود دارند و می‌ خواهند پیکر بهاییان متوفی را بر روی آنها دفن کنند، یا اجساد را از آنجا برده و محل را با بولدوزر صاف کرده‌ اند که در هر دو حالت، این رفتاری غیرانسانی و بی‌ احترامی نسبت به کسانی است که آنجا دفن شده‌ اند.»
 
گزینۀ دوم این بوده است که پیکر فوت‌ شدگان را بین قبرهای متوفیان بهایی که قبلاً دفن شده‌ اند، به زور دفن کنند. در حقیقت، حفره‌ ای بِکَنَند و اجساد بهایی را در آن محل جا بدهند: «این هم برای جامعۀ بهایی قابل پذیرش نیست، چون نمی‌ توان جسدی را در نزدیک جسد دیگری قرارداد. این بی‌ حرمتی به متوفی است، در حالیکه زمین کافی برای دفن اموات در محل گورستان وجود دارد.»
 
ثابتان گفت، هیچکدام از این گزینه‌ ها برای جامعۀ بهایی قابل قبول نیست، زیرا این جامعه برای کسانی که از این دنیا می‌ روند، احترام زیادی قائل است: «تا به امروز، بهاییان در جمهوری اسلامی از همۀ حقوق مدنی‌ خود محروم بوده‌ اند. مسألۀ کفن و دفن اموات هم که هر روز با محدودیت بیشتری روبرو می‌ شود. همۀ اینها موجب شده‌ اند تا وضعیت بهاییان در ایران به مرحله‌ا ی برسد که دیگر حتی جایی برای دفن رفتگان خود هم در وطن ندارند.»
 
او در پاسخ به این پرسش که واکنش خانواده‌ های فوت‌ شدگان و جامعۀ بهایی چیست، توضیح داد: «تا آنجا که ما اطلاع داریم، بهاییان از مقامات ذی‌ ربط خواسته‌ اند تا به آنها اجازه بدهند، جسد رفتگان‌‌ شان را در آن محل دفن کنند، ولی تاکنون از طرف مسئولان، مجوز دفن، داده نشده است.»
 
فرهاد ثابتان گفت: «این در حقیقت رویکرد جامعۀ بهایی از اول انقلاب بوده است که همیشه در ابتدای مشکل، به مسئولان امور در کشور مراجعه می‌ کنند. بهاییان هیچگاه شرمساری دولت متبوع خودشان را نمی‌ خواهند، ولی با کمال تاسف، مسئولان امور به هیچ‌ تظلمی از جانب بهاییان توجهی نکرده‌ اند. در نهایت، جامعۀ بهایی مجبور می‌ شود تا این بی‌ عدالتی‌ ها را به جامعۀ بین‌ المللی ببرد و از آنها برای احقاق حق بهاییان در زادگاه‌ شان، یعنی ایران، کمک بخواهد. بهاییان از جامعۀ جهانی می‌ خواهند تا حکومت ایران را نسبت به حقوق شهروندان بهایی مجاب کند. در واقع تنها راه قانونی که برای بهاییان مانده، همین تظلم‌ خواهی از مراجع بین‌ المللی است و راه دیگری برایشان باز نیست.»
 
او در پایان گفت: «متأسفانه حکومت ایران به مردگان بهایی هم رحم نمی‌ کند تا لااقل بعد از مرگ، جای آرامی داشته باشند و زندگی ابدی خود را سپری کنند.»
 

در این رابطه