"عکس یادگاری" در محل کنفرانس تهران در سال ۱۳۲۲/ فراخوان سفیران روسیه و بریتانیا به "وزارت خارجه" رژیم و پاسخ آنها

Tafakol2-1 همشهری آنلاین: سفیران لندن و مسکو، عکسی را در سفارت روسیه منتشر کرده اند که تداعی کننده اشغال ایران در سال ۱۳۲۲ و عکس یادگاری  ویسنتون چرچیل؛ ژوزف استالین و فرانکلین روزولت در سفارت روسیه در کنفرانس موسوم به تهران است. سفرای لندن و مسکو در این عکس به جای سفیر آمریکا هم یک صندلی خالی گذاشته اند.
 
به گزارش همشهری آنلاین پس از انتشار این عکس محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه در توئیتی پاسخ سفرای انگلیس و روسیه را داد و نوشت:  «امروز یک تصویر به شدت ناپسند را مشاهده کردم. باید به همگی یادآوری کنم که اوت ۲۰۲۱، نه اوت ۱۹۴۱ است و نه دسامبر ۱۹۴۳. مردم ایران از جمله در طی مذاکرات برجامی نشان‌ داده‌اند که تقدیرشان هیچ‌ گاه به تسلط قدرت‌های خارجی درنخواهد آمد و توسط تصمیمات داخل سفارت‌های خارجی تعیین نخواهد شد.»
 
انتقاد تند ظریف از عکس توهین‌آمیز سفیران روسیه و انگلیس:
 
 محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس در واکنش به عکس مشترک سفیر روسیه و انگلیس برای یادآوری کنفرانس تهران در سال ١٣٢٢ نوشت:
 
«هر دو سفیر باید فوراً به طور رسمی بابت اقدام انجام شده عذرخواهی کنند در غیر اینصورت واکنش قاطع دیپلماتیک ضروری خواهد بود»
 
عصبانیت شدید قالیباف از سفرای روسیه و انگلیس:
 
دستیار وزیر امور خارجه هم به عکس توهین امیز سفرای انگلیس و روسیه در تهران واکنش نشان داد و به آن ها توصیه کرد ماجرای «نوز» بلژیکی را بخوانند.
 
سید رسول موسوی در صفحه توییتر خود با اشاره به ماجرای نوز بلژیکی و عکسی که وی از خود منتشر کرده بود خطاب به سفرای روسیه و انگلیس در تهران نوشت : « ‏عجیب است  درست ۱۲۰ سال پیش محرم سال ۱۳۲۳ قمری  موسیو نوز بلژیکی که از طرف روس‌ها وزیر گمرکات ایران شده بود عکسی از خود منتشر کرد که جرقه ای برای انقلاب مشروطیت و سرانجام اخراج وی از ایران شد. به سفرای انگلیس و روسیه که فارسی می دانند توصیه می کنم ماجرای نوز را بخوانند»
 
ماجرای نوز چیست؟:
 
به گزارش ایسنا ژوزف نوز  مشهور  به مسیو نوز (۳۰ مارس ۱۸۴۹ — ۱۶ ژوئیه ۱۹۲۰) یکی از مقام‌ های گمرکی اهل بلژیک بود که در دوران مظفرالدین شاه قاجار به وزارت کل گمرکات ایران رسید.
 
گفته می‌ شود، موسیو نوز در امور مالی، تجاری و گمرکات ایران بدون هیچ بازخواستی یا مسئولیتی اختیار مطلق داشته است و مطابق مدارکی که پس از عزل او (در اثر فشار نمایندگان مجلس دوره اول) بدست آمده بود، سوء استفاده‌ های بزرگی هم از خزانه کرده بود.
 
وی با استفاده از نفوذ خود به نفع روس‌ها در امور اقتصادی و حتی سیاسی ایران اعمال نفوذ می‌ کرد.
 
در ماه محرم سال ۱۳۲۳ قمری برابر ۱۲۸۴ خورشیدی، عکسی از نوز بدست‌ آمد که در میهمانی بالماسکه، لباس روحانیون ایران را پوشیده‌ بود و عمامه به‌ سر داشت. این عکس به میرزا مصطفی آشتیانی رسید، تکثیر شد و در میان مردم پخش شد.
 
آیت‌ الله سید عبدالله بهبهانی، به این ماجرا واکنش نشان داد. وی در کلاس‌ های درس و بالای منبر از «توهین به مذهب» می‌ گفت و خواستار برکناری نوز و عین‌الدوله شد.
 
بهبهانی به تاریخ ۱۲ محرم ۱۳۲۳ در خانهٔ خویش به منبر رفت و از وضع گمرک و قوانینی که نوز برای دریافت عوارضی مقرر داشته، آزار مسلمانان در مرزها و استخدام یهودیان به جای مسلمانان در گمرک انتقاد کرد. او همچنین در سخنرانی به عکس اشاره کرد و گفت که نوز «مسلمانان را به استهزاء گرفته» و «کمر اسلام را شکسته». وی در پایان از شاه خواست که نوز را به دلیل خیانت اخراج کند.
 
به گزارش جوان مریدان بهبهانی نسخه‌های متعددی از عکس‌ها تهیه و در بین طلاب و مردم پخش کردند و غوغا بالا گرفت. دولت تا شب عاشورا واکنشی نشان نداد و به این اعتراضات وقعی ننهاد، اما در شب عاشورا بیم آن بود که اعتراضات بالا بگیرد و آشوب و بلوا به پا شود، لذا شاه نامه ملاطفت‌آمیزی برای آیت‌الله بهبهانی فرستاد و وعده داد مقاصد او را برآورده خواهد کرد. در نتیجه آشوب فرونشست و مردم آرام گرفتند، ولی چون چند روز گذشت و شاه به وعده‌های خود عمل نکرد، مرحوم بهبهانی دنباله کار را گرفت و برای اینکه جبهه مبارزه علیه شاه را تقویت کند، از سایر علما و روحانیون از جمله شیخ فضل‌الله نوری، سیدمحمد طباطبایی، حاجی میرزاابوطالب زنجانی و حاج شیخ عبدالنبی کمک خواست.
 
 در این میان، این واقعه و چند رویداد دیگر آیت‌الله سید محمد طباطبایی را به بهبهانی نزدیک‌تر کرد. این اتحاد، از دید احمد کسروی و ناظم‌الاسلام کرمانی ریشهٔ انقلاب مشروطه بود.
 
سفارت روسیه: قصد نداشتیم احساسات ملت ایران را جریحه دار کنیم 
 
سفارت روسیه در ایران در پی انتشار عکسی بحث برانگیز از سوی سفیران این کشور و انگلیس در ایران، با بیان مطالبی سعی کرد از مقصود انتشار این تصویر در تهران رفع ابهام کند.
 
به گزارش ایسنا، در پی انتشار عکسی از سوی سفیران لندن و مسکو در سفارت روسیه در تهران که در کنار آن عکسی قدیمی از چرچیل، روزولت و استالین در همان محل یعنی ساختمان سفارت شوروی سابق در تهران قرار داده شده بود و واکنش ایران را نیز به دنبال داشت، سفارت روسیه در تهران در صفحه توییترش نوشت: با توجه به واکنش مبهم به عکسمان، مایلیم ذکر کنیم که این [عکس] هیچ محتوای ضد ایرانی ای ندارد. ما قصد نداشتیم احساسات ملت دوست و مهربان ایران را جریحه دار کنیم. 
 
سفارت روسیه در تهران افزود: تنها معنایی که این عکس در بر دارد، گرامی داشت تلاش های مشترک کشورهای متحد علیه نازیسم در طی جنگ جهانی دوم است. ایران دوست و همسایه ماست و ما به تحکیم روابطمان بر اساس احترام دو جانبه ادامه می دهیم. 
 
***
 
فراخوان دو سفیر روسیه و بریتانیا به وزارت خارجه رژیم ولایت فقیه/ پاسخ سفارت های روسیه و بریتانیا
 
رادیو فردا: در پی واکنش‌ چند مقام جمهوری اسلامی به انتشار عکس سفرای روسیه و بریتانیا برای یادآوری کنفرانس تهران در سال ١٣٢٢، سفارت روسیه در پیامی شبیه به عذرخواهی گفت که هدف «جریحه‌دار کردن احساسات ملت ایران» نبوده است.
 
ساعتی بعد خبر رسید که وزارت خارجه ایران سفیر روسیه و سفیر بریتانیا را برای ادای توضیح فراخوانده است.
 
سفارت روسیه با تاکید بر این که عکس مذکور «محتوای ضد ایرانی ندارد» در پیام خود توضیح داده بود که این عکس تنها برای «ادای احترام به تلاش‌های مشترک دولت‌های متحد علیه نازیسم در طول جنگ جهانی دوم» بوده است.
 
سفارت روسیه روز پنجشنبه، ۲۱ مرداد، یک روز پس از واکنش چند مقام ایرانی به انتشار این عکس در صفحه خود در توییتر، این واکنش‌ها را «مبهم» خوانده و گفت که این عکس محتوای «ضد ایرانی» ندارد و قرار نبوده که موجب آزردگی خاطر مردم ایران شود.
 
در ادامه این توییت ایران به عنوان کشور «دوست» و «همسایه» نام برده شده و بر «تداوم تقویت روابط مبتنی بر احترام متقابل» تاکید شده است.
 
انتشار عکسی از دیدار لوان جاگاریان، سفیر روسیه در ایران با رئیس جدید نمایندگی دیپلماتیک بریتانیا در ایران در صفحه توییتر سفارت فدراسیون روسیه در جمهوری اسلامی در روز چهارشنبه، ۲۰ مرداد واکنش‌هایی را از سوی مقامات ایران به دنبال داشت.
 
در این عکس، سفیر روسیه در ایران، در کنار رئیس جدید نمایندگی دیپلماتیک بریتانیا در ایران و یک صندلی خالی بر بالای پله‌های ورودی ساختمان سفارت روسیه دیده می‌شود.
 
در توضیح این عکس در توییت سفارت روسیه که روز چهارشنبه منتشر شد، آمده بود که عکس دیدار این دو مقام روسیه و بریتانیا در «راه‌پله تاریخی» سفارت روسیه، جایی که کنفرانس ۱۹۴۳ تهران برگزار شد، گرفته شده است.
 
همشهری آنلاین روز پنجشنبه خبر داد که سفیر روسیه در وزارت خارجه تأکید کرده است: «از این که انتشار این عکس باعث سوء تفاهم و رنجش خاطر مردم کشور دوست، ایران، شده اظهار تاسف می‌ نمایم».
 
ساعتی بعد خبر رسید که سفیر بریتانیا نیز پس از احضار به وزارت خارجه توضیح داده است:‌ «تأکید می‌ کنم هیچ گونه قصد و نیت سوئی در پشت این موضوع وجود نداشته و سفرا در صدد بوده‌اند تنها اتحاد روسیه و بریتانیا علیه آلمان نازی در زمان جنگ دوم جهانی را یادآوری کنند.»
 
در عکس تاریخی مورد اشاره این توییت که در دوران اشغال ایران توسط نیروهای متفقین گرفته شده بود، جوزف استالین، وینستون چرچیل و فرانکلین روزولت رهبران اتحاد جماهیر شوروی، بریتانیا و آمریکا حضور داشتند.
 
آن عکس مربوط به نشست محرمانه در سفارت شوروی در تهران بین رهبران این سه کشور در آذر ۱۳۲۲ بود، نشستی که به توافق گشایش جبهه دوم در غرب اروپا انجامید.
 
نیروهای متفقین در جریان جنگ جهانی دوم در سوم شهریورماه ۱۳۲۰ به‌رغم اعلام بی‌طرفی وارد خاک ایران شدند و پس از آن، رضاشاه، پادشاه وقت ایران را برکنار و تبعید کردند.
 
انتشار عکس جدید سفیر روسیه در ایران، در کنار سفیر جدید بریتانیا و یک صندلی خالی که در عین حال تداعی‌کننده غیبت نماینده‌ای از ایالات متحده آمریکا در این دیدار نیز بود واکنش‌ تند بسیاری از مقامات فعلی و قبلی جمهوری اسلامی را در پی داشت.
 
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در حساب کاربری خود در توییتر نوشت: «اقدام دور از ادب دیپلماتیک و نامناسب سفرای دو کشور روسیه و انگلستان باید به سرعت توسط وزارت خارجه پیگیری شود.»
 
رئیس مجلس اضافه کرده بود: «هر دو سفیر باید فوراً به طور رسمی بابت اقدام انجام شده عذرخواهی کنند، در غیر این‌ صورت واکنش قاطع دیپلماتیک ضروری خواهد بود.»
 
روز پنجشنبه حسین امیرعبداللهیان، گزینه ابراهیم رئیسی برای تصدی وزارت خارجه، نیز در یک توییت اقدام سفیر روسیه را «نشان‌دهنده بی‌توجهی به آداب ديپلماتيك و غرور ملی مردم غیور ایران» توصیف کرد.
 
محمدجواد ظریف، وزیر خارجه دولت روحانی نیز از انتشار این عکس به عنوان «تصویری بسیار نابجا» نام برده و نوشته بود: «لازم است که به همه یادآوری کنم که اوت ۲۰۲۱، نه اوت ۱۹۴۱ است و نه در دسامبر ۱۹۴۳. مردم ایران نشان داده‌اند، از جمله در جریان مذاکرات برجام، که سرنوشت آنها دست سفارت‌های خارجی یا قدرت‌های خارجی نیست.»
 
جنجال بر سر این عکس یک روز پس از آغاز کار سفیر جدید بریتانیا در ایران رقم خورد. سایمون شرکلیف روز سه‌شنبه با انتشار ویدئویی در توییتر آغاز کار خود در تهران را به عنوان سفیر بریتانیا اعلام و ابراز امیدواری کرده بود که روابط دو کشور بهبود پیدا کند.
 
***
 
انتشار عکسی از سفیران بریتانیا و روسیه در محل برگزاری کنفرانس تهران در سال ۱۹۴۳ - فراخواندن سفیر روسیه - شدت گرفتن انتقادها
 
دویچه وله فارسی: انتشار عکسی از سفیران بریتانیا و روسیه در محل برگزاری کنفرانس تهران در سال ۱۹۴۳ با واکنش‌های تندی روبرو شده است. ظریف این عکس را "به شدت ناپسند" خواند، قالیباف خواستار عذرخواهی شد و وزارت خارجه سفیر روسیه را احضار کرد.
 
فقط یک روز پس از این که سایمون شرکلیف، کار خود را به عنوان سفیر جدید بریتانیا در تهران آغاز کرد انتشار عکس مشترکی از او با سفیر روسیه جنجال برانگیز شد و واکنش‌های تندی از شخصیت‌های جناح‌های مختلف حکومت جمهوری اسلامی به دنبال داشت.
 
سفارت فدراسیون روسیه در تهران روز چهارشنبه ۲۰ مرداد (۱۱ اوت) در صفحه رسمی خود در توئیتر عکسی از لوان جاگاریان در کنار همتای بریتانیایی او منتشر کرد که یادآور کنفرانس تهران در سال ۱۳۲۲ (۱۹۴۳ میلادی) در دوران جنگ جهانی دوم و اشغال ایران توسط نیروهای متفقین است.
 
این عکس بازسازی دیدار وینستون چرچیل، تئودور روزولت و ژوزف استالین، سران وقت بریتانیا، آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی است که در آن صندلی روزولت خالی است.
 
آمریکا غایب، روسیه و برتانیا حاضر؟:
 
کنفرانس تهران در فاصله ۲۸ نوامبر تا اول دسامبر ۱۹۴۳ (ششم تا نهم آذر ۱۳۲۲) در محل ساختمان سفارت شوروی سابق برگزار شد که اکنون نمایندگی دیپلماتیک فدراسیون روسیه در آن مستقر است.
 
محمد جواد ظریف، وزیر خارجه دولت دوازدهم تصویر منتشر شده سفیران بریتانیا و روسیه را "به شدت ناپسند" خواند و در تویئتر نوشت: «باید به همگی یادآوری کنم که اوت ۲۰۲۱، نه اوت ۱۹۴۱ است و نه دسامبر ۱۹۴۳. مردم ایران از جمله در طی مذاکرات برجامی نشان‌داده‌اند که تقدیرشان هیچ‌گاه به تسلط قدرت‌های خارجی درنخواهد آمد و توسط تصمیمات داخل سفارت‌های خارجی تعیین نخواهد شد.»
 
درخواست قالیباف؛ عذرخواهی و واکنش قاطع دیپلماتیک:
 
رئیس مجلس شورای اسلامی هم به تندی از "اقدام دور از ادب دیپلماتیک و نامناسب سفرای دو کشور روسیه و انگلستان" انتقاد کرد و از وزارت خارجه خواست این موضوع را به سرعت پیگیری کند.
 
محمدباقر قالیباف در صفحه شخصی خود در توئیتر نوشت: «هر دو سفیر باید فوراً به طور رسمی بابت اقدام انجام‌شده عذرخواهی کنند، در غیر اینصورت واکنش قاطع دیپلماتیک ضروری خواهد بود.»
 
رئیس مجلس درباره "واکنش قاطع دیپلماتیک" در صورت عدم عذرخواهی سفیران بریتانیا و روسیه توضیح بیشتری نداده است. سفیر روسیه روز پنج‌شنبه در رشته توئیتی واکنش‌ها به عکس مشترک با همتای بریتانیایی خود را "مبهم" خواند و تاکید کرد که این عکس هیچ زمینه ضد ایرانی‌ای ندارد و هدف آن جریحه‌دار کردن احساسات ایرانیان نبوده است.
 
لوان جاگاریان در ادامه پیام خود نوشت: «تنها معنایی که این عکس دارد گرامیداشت تلاش مشترک متفقین علیه رژیم نازی‌ها در جریان جنگ جهانی دوم است».
 
"دعوت" سفیر روسیه به وزارت خارجه:
 
وزارت خارجه جمهوری اسلامی روز پنجشنبه ۲۱ مرداد (۱۲ اوت) در بیانیه‌ ای خبر داد که دستیار وزیر و مدیرکل اوراسیای این وزارت‌ خانه سفیر فدراسیون روسیه را برای "ادای توضیحات در خصوص عکس منتشر شده" به وزارت خارجه دعوت کرده است.
 
بر پایه این بیانیه سفیر روسیه در این‌ ملاقات تاکید کرده که قصد او از انتشار این عکس صرفا یادآوری اتحاد روسیه با بریتانیا بر علیه ارتش نازی در طول جنگ جهانی دوم بوده و "به هیچ وجه هیچ انگیزه و منظور ضد ایرانی پشت انتشار این عکس وجود ندارد".
 
وزارت خارجه در بیانیه خود نوشت: «سفیر روسیه ضمن تاکید بر روابط راهبردی دو کشور ایران و روسیه و مراودات عمیق و دوستانه بین دو کشور تصریح کرد: از اینکه انتشار این عکس باعث سوءتفاهم و رنجش خاطر مردم کشور دوست، ایران شده اظهار تاسف می‌نمایم.»
 
در جستجوی پیام عکس جنجالی:
 
واکنش‌های انتقادی به عکس سفیران بریتانیا و روسیه بر روی پله‌های تاریخی کنفرانس تهران، در میان فعالان هر دو جناح اصلی حکومت جمهوری اسلامی، اصولگرایان و اصلاح‌طلبان تقریبا یکسان است.
 
عبدالله گنجی، مدیر مسئول روزنامه جوان، از رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران، می‌پرسد سفیران بریتانیا و روسیه با گرفتن "عکس یادگاری" در همان محلی که کنفرانس تهران بدون اطلاع ایران برگزار شد و با خالی گذاشتن صندلی آمریکا "چه پیامی را می‌خواهند منتقل کنند؟"
 
آذر منصوری، فعال سیاسی اصلاح‌ طلب هم با انتشار تصویر مورد مناقشه و عکسی از سران متفقین در تهران نوشته است: «آنها که تاریخ خوانده‌اند، معنی این تصویر را خوب می‌فهمند. اینجا ایران است و این گستاخی نباید بدون پاسخ بماند».
 
واکنش وزیر خارجه پیشنهادی رئیسی:
 
شاید خالی ماندن صندلی روزولت در عکس بازسازی‌شده با این واقعیت قابل توجیه باشد که پس از اشغال سفارت آمریکا در تهران در آبان ۵۸ و گروگان‌گیری کارمندان سفارت، ایالات متحده سفیری در ایران ندارد.
 
با این همه واکنش‌های مخالفت‌آمیز به اقدام سفیر روسیه در انتشار عکس مشترک همچنان ادامه دارد. حسین امیرعبداللهیان، گزینه پیشنهادی ابراهیم رئیسی برای وزارت خارجه دولت سیزدهم در یک پیام توئیتری از "اقدام غیردیپلماتیک دو سفیر خارجی در تهران" انتقاد کرد.
 
امیرعبداللهیان ۲۱ مرداد در پیام خود نوشت، این اقدام افکار عمومی را در ایران مکدرکرده، "نشان دهنده بی‌توجهی به آداب ديپلماتيک  و غرور ملی مردم غیور ایران" است و "اصلاح و جبران سریع اين خطا ، ضرورت دارد".
 
نیروهای متفقین شهریور ۱۳۲۰ با وجود اعلام بی‌طرفی تهران در جنگ دوم جهانی، ایران را اشغال کردند و نشست محرمانه در سفارت شوروی بدون اطلاع مقام‌های محلی و برای توافق بر سر گشایش جبهه جدیدی علیه نازی‌های آلمان در غرب اروپا برگزار شد.