روند رو به رشد ۳ تا ۶ درصدی سرطان در ایران/ جمعیت ۱۰.۵ درصدی بالای ۶۰ ساله ها در ایران

saratan sineh رئیس مرکز تحقیقات سرطان گفت: در ایران هر سال بیش از ٣ هزار میلیارد تومان هزینه برای دارو مصرف می‌ شود که طول عمری برای بیماران به همراه ندارد.
 
«محمد اسماعیل اکبری»، رئیس مرکز تحقیقات سرطان در گفتگو با خبرنگار ایلنا درباره شایع‌ترین سرطان‌ها در کشور گفت: شایع‌ ترین سرطان در ایران بین زنان و مردان، یعنی مابین هر دو جنس، سرطان پستان است، یعنی این سرطان نه‌ تنها در خانم‌ ها، بلکه بین زنان و مردان هم از همه بیشتر شیوع دارد. پس‌ از آن، سرطان پوست دومین، معده سومین، رودۀ بزرگ چهارمین و مثانه پنجمین سرطان‌ های رایج در ایران هستند. اگر به‌ صورت تفکیک هر جنس بخواهیم بگوییم، در مردان به ترتیب سرطان‌ های پوست، معده، پروستات، مثانه، رودۀ بزرگ، خون، ریه، مری، مغز و حنجره، و در زنان به ترتیب سرطان‌ های پستان، پوست، رۀ بزرگ، معده، خون، تیروئید، مری، تخمدان، ریه و مغز، شایع‌ ترین انواع سرطان‌ ها هستند. 
 
فوق تخصص جراحی غدد و سرطان افزود: سرطان‌ ها در کشور ما هنوز در مقایسه با کشورهای غربی زیاد نیست و حدود یک‌ چهارم و برخی اوقات یک‌پ نجم یک کشور غربی سرطان داریم. تقریباً در کشور ما ۱۵۰ نفر به ازای هر ١٠٠ هزار نفر در طول سال سرطان می‌ گیرند. این عدد در کشورهای غربی به ۶۰۰ نفر هم می‌ رسد. به‌ طور کلی، میزان بروز سرطان در کشور ما حدود یک‌ چهارم کشورهای غربی است. 
 
او در ادامه گفت: طبیعتاً موارد ابتلا به سرطان‌ ها در کشور ما از کشورهای شرقی و آفریقایی بیشتر است؛ اما اتفاق مهم، روند رو به رشد سرطان در کشور ما است؛ یعنی با وجود اینکه اکنون میزان سرطان در کشور ما بالا نیست، به این دلیل که سرطان در سنین بالا رخ می‌ دهد، این بیماری در کشور روند صعودی دارد. کودکانی که زیر ۱۲ سال هستند، ۲.۵ درصد تعداد بیماران سرطانی را تشکیل می‌ دهند و ۹۷ درصد سرطان‌ ها مربوط به بالغین است. از میان بالغین افراد بالای ۶۰ سال، بیشترین تعداد مبتلایان به سرطان‌ های مختلف را تشکیل می‌ دهند.
 
او افزود: اتفاقی که رخ‌ داده این است که به دلیل اینکه سن جامعه ما در حال بالا رفتن است و تعداد سالمندان بیش‌تر می‌شود و در حقیقت سالخوردگی جمعیت در حال بروز است، رشد سرطان در کشور ما بسیار بالاتر از همان کشورهای غربی است که الان از ما بیش‌ تر سرطان دارند. 
 
این استاد دانشگاه گفت: در حدود ۵ سال پیش، قریب به ۶.۵ درصد مردم کشور بالای ۶۰ سال بودند، اما این نسبت در حال حاضر به ۱۰.۵ درصد رسیده است. در برخی از استان‌ ها نسبت افراد سالمند از ۱۴ درصد هم بیش‌ تر است. مفهوم این مسئله این است که سرطان در این استان‌ ها ناگهان بیش از ٢ برابر شده است. در غالب کشورهای آمریکای شمالی، روند سرطان‌ ها در حال ثبوت است و بسیاری از سرطان‌ ها هرسال نرخ ثابتی دارند؛ اما برای ما در سال بین ۳ تا ۶ درصد رشد می‌ کند و علت این پدیده، پیری و سالخوردگی جامعه است. 
 
رئیس مرکز تحقیقات سرطان، مهم‌ ترین چالش درمان سرطان در ایران را هزینه‌ تراشی برای بیماران دانست و افزود: برخی با روش‌های غیر علمی و شبه‌ علمی، پروپاگانداهای تبلیغاتی و بهره‌ گیری از رسانه‌ های مجازی مردم را اذیت می‌ کنند. حق نداریم هر کاری انجام دهیم. داروها باید هزینه- اثربخشی داشته باشند.
 
اکبری گفت: اگر من روشی را پیاده کنم و عکس و آزمایشی بگیرم که با آن عکس و آزمایش نتوانم ٣ تا ۴ ماه به طول عمر بیمارم بیافزایم، خلاف کرده‌ ام. این امر [خلاف] در غالب کشورهای غربی اتفاق نمی‌ افتد. در ایران هر سال بیش از ٣ هزار میلیارد تومان پول برای دارو مصرف می‌ شود که طول عمری برای بیماران به همراه ندارد؛ بنابراین چیزی که من را نگران می‌کند، تقاضای القایی عرضه‌ کننده و مقوله تعارض منافع در کشور ماست. 
 
او افزود: کشورهای دیگر شاخصه‌ ها و مؤلفه‌ های روشنی دارند و به استناد شاخص‌ ها، پول‌ هایی که به آن تخصیص داده‌ اند را هزینه می‌ کنند، اما در کشور ما، غالباً اساس کار سلیقه است. کمتر از یک هفته است که دستورالعملی در مورد تشخیص و درمان سرطان پستان از طرف وزارت محترم بهداشت صادر شد که بنده با استدلالات علمی آن را رد کردم و مهمترین دلیل رد این مسئله، همین موضوع است. 
 
اکبری گفت: حق نداریم هر کاری که به ذهنمان می‌ رسد انجام دهیم. باید کارمان حتماً مفید به‌ فایدۀ بیمار باشد و به درد او بخورد؛ چنین چیزی، علمِ بیشتری می‌طلبد. اینکه صرفاً از راهنمای بالینی یک کشور دیگر تقلید سلیقه‌ای کنیم و تحقیق نکرده باشیم و ندانیم چکاری خوب است، کار بسیار غلطی است. بنابراین مهمترین چالش از نظر من تعارض منافع، تقاضای القایی و عدم کنترل علمی از سوی متولی سلامت است. 
 
او در ارتباط با وضعیت شیوع سرطان‌ ها در استان‌ های مختلف کشور، افزود: قریب به ۲۰۰ نوع سرطان وجود دارد، اما سرطان‌ های شایع،١٠ مورد اصلی آن است که ابتدا عرض کردم و بیشتر در ارتباط با این ١٠ مورد بحث می‌شود. سرطان‌های دستگاه گوارش که معروف‌ترین آن‌  ها سرطان مری و معده هستند، در شمال ایران اعم از شمال غرب، شمال و شمال شرق، بیش‌ تر است. به‌ طوریکه بین ۴۰ تا ۴۵ در ١٠٠ هزار نفر در استان گلستان، مازندران، گیلان و اردبیل، سرطان معده یا مری می‌ گیرند. 
 
رئیس مرکز تحقیقات سرطان گفت: اما وقتیکه به سمت جنوب کشور می‌ آییم، این رقم به ٧ در ١٠٠ هزار نفر می‌ رسد؛ یعنی این عدد از یک‌ پنجم هم کمتر می‌ شود. برخی سرطان‌ ها مانند سرطان پستان که شایع‌ ترین سرطان در ایران است، در برخی استان‌ ها که جوان‌ تر هستند، مانند سیستان و بلوچستان، نصف استان‌ هایی است که سالمندتر هستند، مانند گیلان، اصفهان و سمنان. سرطان به سرطان وضعیت هر استان فرق دارد، برای مثال سرطان مثانه در جنوب غربی کشور ما بیشتر از مرکز کشور است، اما میزان ابتلا به سرطان پروستات در بین استان‌ ها تقریباً مشابه است. 
 
مشاور عالی رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در حوزه سلامت و پدافند زیستی، در ارتباط با اینکه آیا عواملی مانند آلودگی هوا می‌ تواند موجب افزایش سرطان در کشور شود، گفت: آلودگی هوا جزو شاخص‌ ها و مؤلفه‌ های قطعی ایجاد سرطان است. پس هر جا که آلودگی هوا وجود دارد، احتمال بروز سرطان در آنجا بیشتر خواهد بود.
 
او در ادامه افزود: اما نکته دوم این است که هر متغیری که سرطان‌ زایی ایجاد می‌ کند، به‌ صورت میانگین بین ۱۵ تا ۲۰ سال وقت می‌ خواهد که ایجاد سرطان کند؛ یعنی آلودگی هوا جزو عوامل مؤثر در سرطان است، در سال ۲۰۱۳ رسماً به اثبات رسید و از سوی سازمان جهانی بهداشت اعلام شد؛ اما چیزی مانند آلودگی هوا بهرحال خود به‌ خود با بیماری قلبی و ریوی به افراد آسیب می‌ زند؛ یعنی آلودگی هوا از نوزاد گرفته تا پیر را می‌ تواند دچار عوارضی کند که منجر به ناتوانی یا مرگ شود و حتی فرصت به سرطان هم نرسد. 
 
اکبری گفت: سرطان، پرخرج‌ ترین بیماری بشر است و وقتی کسی سرطان می‌ گیرد، یک مشکل اجتماعی مهم پیدا می‌ کند؛ یعنی خانواده می‌ تواند بسیار متأثر شده و به‌ نوعی از هم متلاشی شود. باید چند نفر دور یک مریض سرطانی بگردند و به‌ نوعی همه گرفتار آن سرطان می‌ شوند.
 
او در انتها افزود: انتظار من این است که وزارت محترم بهداشت دقت نظر علمی در پیدایش سرطان و برنامه‌ ریزی برای پیش‌ گیری از بروز سرطان و کنترل درمان‌ های نابجا که در این کشور بیش‌ تر از هر کشور دیگری که من می‌ شناسم انجام می‌شود، صورت بدهد. مکانیسم‌ هایی را باید در نظر بگیریم که دانشمندانی که این بیماری را در کشور درمان می‌ کنند، اینقدر غصه نخورند و گیر برخی از ساختارها و تشکیلات هزینه‌ ساز برای ملت و دولت نباشند. وزارت بهداشت یک نظارت علمی دقیق و به‌ روز بر نحوۀ درمان و بیژه تشخیص بیماری در کشور در نظر بگیرد.