فایده ها و ضرر های تحریم های نفتی و گازی برای روسیه و اروپا/ روبل بهترین واحد پولی جهان در سال ۲۰۲۲

Rousie-Hamle-Okrein رادیو زمانه: مسکو اکنون درآمد قابل توجهی از صادرات نفت بدست می آورد - ۲۰ میلیارد دلار در ماه که از آغاز سال ۲۰۲۲ حدود ۵۰ درصد افزایش داشته است. روسیه بازارهای هدف خود را هم متنوع کرده است و اکنون به بازارهای شرق، از جمله هند، چین، آسیای جنوب شرقی دسترسی کاملی دارد.
 
سخنگوی دولت روسیه در واکنش به تحریم نفتی این کشور توسط اتحادیه اروپا می‌ گوید، روسیه نفت خود را با ضرر نمی‌ فروشد. برخی تحلیلگران معتقدند اتجادیه اروپا از تحریم روسیه بیشتر زیان می‌بیند. روسیه موفق شده است، مانع از سقوط ارزش روبل شود و این یک پدیدۀ نادر تاریخی است.
 
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین در واکنش به برنامه اتحادیه اروپا برای خرید نفت روسیه به قیمت کمتر از بازار، گفت: روسیه قرار نیست منابع انرژی خود را با ضرر بفروشد.
 
جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا چهارشنبه یکم ژوئن/۱۱ خرداد گفته بود کشورهای اروپایی در حال بررسی امکان ادامۀ خرید نفت از روسیه، اما با قیمت محدود هستند. پسکوف در جمع خبرنگاران گفت:
 
«به رغم مشکلاتی که تحریم‌ ها بوجود آورده، این بازار است که همه چیز را تنظیم می‌ کند. البته روسیه چیزی را با ضرر نمی‌ فروشد.»
 
شارل میشل، رئیس شورای اروپا، بامداد سه‌ شنبه گذشته در پیامی در توئیتر اعلام کرد که کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای تحریم بخش اعظم واردات نفت از روسیه به توافق رسیده‌ اند. میشل گفت:
 
«این حداکثر فشار بر روسیه برای پایان دادن به جنگ است. این بستۀ تحریمی شامل سایر اقدامات سختگیرانه شامل، قطع ارتباط اسبربانک، بعنوان بزرگ‌ ترین بانک روسیه از شبکۀ سوئیفت، ممنوعیت پخش دو شبکۀ دولتی روسی و تحریم افراد مسئول جنایت‌ های جنگی در اوکراین می‌ شود.»
 
به گفته اورسولا فون‌ درلاین، رئیس کمیسیون اروپا، این اقدام، عملاً حدود ۹۰ درصد از واردات نفت روسیه به اتحادیه اروپا را تا پایان سال ۲۰۲۲ قطع می‌ کند.
 
یک پدیدۀ نادر تاریخی:
 
حدود یک ماه پس از آغاز تهاجم نظامی روسیه به اوکراین، جو بایدن، رئیس‌ جمهوری آمریکا از «تحریم‌ های بی‌ سابقه» غرب علیه مسکو استقبال کرده و گفته بود این تحریم‌ ها باعث شده است که روبل «تقریباً بلافاصله به ویرانه‌ ای تبدیل شود.»
 
پس از حملۀ روسیه به اوکراین در ۲۴ فوریه سال جاری کشورهای غربی تحریم‌ های گسترده‌ ای را علیه مسکو اعمال کردند. از جمله ذخایر ارزی این کشور مسدود شد. الجزیره می‌ نویسد، در چند هفته نخست بعد از اعمال این تحریم‌ ها، مردم برای برداشت نقدینگی‌ هاشان به بانک‌ ها هجوم آوردند. مردم سعی می‌ کردند، اقلام وارداتی را قبل از افزایش بیشتر قیمت‌ ها خریداری کنند و این روند قیمت‌ کالاهای مصرفی را ۱۷ درصد افزایش داد.  
 
اما یک ماه بعد، روبل روسیه در مقایسه با ژانویه سال جاری به بالاترین سطح در ٧ ساله گذشته رسید و به بهترین ارز جهان در سال ۲۰۲۲ تبدیل شد.
 
تقاضای ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه مبنی بر اینکه به تعبیر او «کشورهای غیر دوست» برای خرید گاز  می‌ بایست بهای آن را به روبل پرداخت کنند، در کنار سایر اقدامات حمایتی به تقویت روبل کمک کرد. پوتین تهدید کرده بود که اگر بهای گاز به روبل پرداخت نشود، صدور گاز به کشورهای اروپایی را متوقف می‌ کند.   
 
سیاست‌ های حمایتی مسکو از روبل:
 
اسکندر لوتسکو، استراتژیست ارشد بازار سرمایه‌ در مصاحبه با الجزیره گفت، سه عامل افزایش قیمت نفت به دلیل تحریم‌ ها، کنترل سرمایه، و کاهش تقاضای دلار و مازاد نقدینگی به دلیل صدور نفت و گاز، منجر به تقویت روبل شد. هفته گذشته بانک مرکزی روسیه برای سومین بار نرخ بهره خود را کاهش داد تا از افزایش قیمت روبل جلوگیری کند. در نتیجه، نظام بانکی روسیه نقدینگی اضافی را تجربه کرد که منجر به کاهش نرخ دلار شد. به گفته لوتسکو این امر از نظر تاریخی یک پدیدۀ نادر است.   
 
ویاچسلاو میشچنکو، کارشناس بازار انرژی در مصاحبه با الجزیره گفت، افزایش قیمت‌ ها در روسیه به دلیل واکنش مردم ایجاد شد که در تلاش بودند در آغاز جنگ هر آنچه را که به چنگ می‌ آورند بخرند. اما از آوریل به بعد، به تدریج وضع به حالت عادی بازگشت. میشچنکو در ادامۀ مصاحبه با الجزیره گفت:
 
«بله، مشکلاتی در واردات کالا وجود دارد، اما خیلی زیاد نیستند. افزایش قیمت، بیشتر جنبه روانی داشت تا جنبه اقتصادی.»
 
خودکشی اقتصادی اتحادیه اروپا؟:
 
همزمان با ادامۀ مذاکرات اتحادیه اروپا در ماه گذشته در مورد قطع تدریجی واردات انرژی از روسیه، پوتین گفته بود، اروپا با تحریم‌ های خود دست به «خودکشی اقتصادی» زده است. رئیس جمهوری روسیه استدلال آورده بود که با تحریم روسیه، قیمت انرژی در اروپا افزایش می‌ یابد و این افزایش قیمت به تورم دامن می‌ زند. سؤال این است که آیا غرب می‌ تواند پیامدهای تحریم‌ های خود علیه روسیه را تحمل کند؟
 
به گفتۀ لوتسکو در مصاحبه با الجزیره  روسیه تقریباً ۲۰ درصد نفت و فرآورده‌های نفتی جهان و در مجموع  ۱۷.۵درصد از صادرات گاز جهان را به خود اختصاص داده است. دولت روسیه به نفت و گاز، بعنوان منبع اصلی درآمد خود متکی شده است. ۶۵ درصد از بودجۀ روسیه در حال حاضر، از محل صدور نفت و گاز تأمین می‌ شود. قبل از حمله به اوکراین، سهم صدور نفت و گاز در بودجۀ روسیه، فقط ۳۰ درصد بود.   
 
لوتسکو گفت، تاکنون تحریم‌ ها برای دولت روسیه مفید بوده است، زیرا نوسانات زیادی در قیمت نفت در بازارهای جهانی ایجاد کرده است. به گفته این کارشناس انرژی که گزارشی در "الجزیره" آن را نقل کرده است:
 
«آمریکا و اروپا با اعمال تحریم‌ ها علیه روسیه، در واقع به پای خود شلیک می‌ کنند».
 
در این میان، چین سود برده است که نفت را با تخفیف‌ های ویژه از روسیه می‌ خرد. لوتسکو در ادامۀ مصاحبه با الجزیره گفت:
 
«فکر می‌ کنم، هدف این تحریم‌ ها بیشتر این است که اروپا و آمریکا می‌ خواهند نشان دهند، اقداماتی انجام می‌‌ دهند و فقط نظاره گر نیستند. اما بدیهی است که آنها تأثیر واقعی [تحریم‌ ها] را در نظر نگرفته‌ اند- بویژه برای فقیرترین کشورها».
 
چین و هند، جایگزین‌ های روسیه برای اتحادیه اروپا:
 
حدود ۳۶ درصد از واردات نفت اتحادیه اروپا و بیش از ۴۰ درصد گاز مورد نیاز کشورهای اروپایی از روسیه تأمین می‌ شوند. در این میان، روسیه بازارهای هدف خود را هم متنوع کرده است و اکنون به بازارهای شرق، از جمله هند، چین، آسیای جنوب شرقی دسترسی دارد.
 
چین در حال حاضر بزرگ‌ ترین شریک تجاری روسیه است. تا قبل از الحاق کریمه به خاک روسیه در سال ۲۰۱۴، آلمان بزرگ‌ ترین شریک تجاری این کشور بود. تا قبل از سال ۲۰۱۴، روسیه یکی از بزرگترین وارد کنندگان مواد غذایی در جهان بود، امروز، صادرکنندۀ مواد غذایی است.
 
در ٣ ماه گذشته، هند ۴ برابر بیشتر از گذشته از مسکو نفت خام خریداری کرده است و به بزرگ‌ ترین خریدار نفت خام روسیه تبدیل شده است.
 
مسکو اکنون درآمد قابل توجهی از صادرات نفت بدست می آورد- ۲۰ میلیارد دلار در ماه که از آغاز سال ۲۰۲۲ حدود ۵۰ درصد افزایش داشته است. میشچنکو در مصاحبه با الجزیره گفت:
 
«خریداران اروپایی نیز در وضعیت مشابهی هستند– آنها باید جایگزینی برای کالاهایی که از روسیه وارد می‌ کنند بیابند که این مهم به زمان نیاز دارد. جایگزین کردن یک تأمین‌ کنندۀ بزرگ و با ثبات که از نظر جغرافیایی همسایۀ شماست، چندان آسان نخواهد بود. فکر می‌ کنم تحریم‌ ها به هر دو طرف آسیب می‌ زند».