ابرچالش‌ های اقتصاد در ایران: کم آبی و فرار سرمایه و فرسایش زیرساخت‌ ها و پیری جمعیت و ریزگردها و ...

eghtesade bima یک استاد دانشگاه اظهار داشت: به طور قطع برجام حلال تمام مشکلات نیست و در دهه ۱۴۰۰ کشورمان با ابرچالش‌ های پیچیده و در هم تنیده از جمله تنش آبی، خروج سرمایه، استهلاک زیرساخت‌ ها، پیری جمعیت، کاهش نرخ جمعیت، ریزگردها و ... مواجه است.
 
وحید شقاقی‌شهری در گفتگو با خبرنگار اقتصادی ایلنا درباره اثرگذاری توافق در مذاکرات و احیای برجام در اقتصادی ایران اظهار داشت: معتقدم هیچ راهی جز دیپلماسی، چه آشکار، و چه پنهان، و تعامل وجود ندارد و عملاً هیچ یک از طرفین به دنبال برهم زدن مذاکرات نیستند. خواسته هر طیف ادامه این است که مذاکرات را ادامه دهند و از پای میز مذاکره بیرون نروند. از این رو برآورد من این است که مذاکرات به نتیجه خواهد رسید.
 
وی با بیان اینکه معتقدم مذاکرات به برجام حداقلی یا برجام حداکثری به نتیجه می‌ رسد، گفت: هر چند از محتویات برجام اطلاعی نداریم و شاید احیای برجام به دورهای بعدی مذاکرات موکول شود و یا در همین دور از مذاکرات برجام احیا شود، اما معتقدم به یک برجام حداکثری یا حداقلی خواهیم رسید.
 
این کارشناس اقتصادی با تأکید بر اینکه چالش‌ ها و ابرچالش‌ های ایران عمیق‌ تر شده است، ادامه داد: نسبت به سه دهۀ گذشته، چالش‌ ها و‌ ابر چالش‌ های ایران زیادتر و عمیق‌ تر شده است و با گذشت زمان و عدم اصلاحات ساختاری، عدم اصلاحات نهادی و عدم انجام جراحی‌ های سطحی و عمقی، ابرچالش‌ های اقتصادی کشورمان عمیق‌ تر شده و افزایش یافته است. اما آیا برجام می‌ تواند مشکلات اقتصادی ایران را برطرف کند؟ پاسخ این پرسش با قطعیت «خیر» است.
 
شقاقی‌ شهری افزود: با برجام، مشکلات سخت و پیچیده اقتصاد ایران حل نمی‌ شوند، اما باید توجه داشته باشیم که عدم احیای برجام، خودش یکی از این چالش‌ های اقتصادی کشورمان محسوب می‌ شود و با توافق برای احیای برجام یکی از چالش‌ های کشور، برطرف خواهد شد.
 
وی گفت: با برجام، پول‌ های بلوکه کشور آزاد می‌شوند و درآمدهای حاصل از صادرات و فروش نفت افزایش می‌ یابند و هزینه‌ های واردات و صادرات برای فعالان اقتصادی کشورمان کاهش پیدا می‌ کنند و این ها، علایمی هستند که به سرعت پس از احیای برجام دیده خواهند شد. به سرعت می‌ توانیم کاهش هزینه‌ های مبادلاتی در تجارت را ببینیم، چراکه واسطه‌ ها حذف می‌ شوند.
 
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه با برجام به یک آرامش نسبی در داخل کشور می‌ رسیم، اظهار داشت: با توافق در مذاکرات، انتظارات تورمی کاهش پیدا می‌ کنند و [از جمله] علایم اولیۀ احیای برجام، خروج از بی‌ ثباتی شرایط است.
 
وی تأکید کرد: معتقدم می‌ توانستیم از فرصت برجام سریع‌ تر استفاده کنیم و امکان استفاده از امتیازات فی مابین برجام حداقلی یا حداکثری پیش از این وجود داشت. فهم من این است که می‌ توانستیم پیش از این و در روند مذاکرات صادرات نفت را بدون تحریم‌ ها آغاز کنیم و مذاکرات را هم ادامه دهیم.
 
شقاقی‌ شهری گفت: به طور قطع، برجام حلال تمام مشکلات نیست و در دهه ۱۴۰۰، کشورمان با ابرچالش‌ های پیچیده و در هم تنیده، از جمله تنش آبی، خروج سرمایه، استهلاک زیرساخت‌ ها، پیری جمعیت، کاهش نرخ جمعیت، ریزگردها و ... مواجه است.
 
وی با اشاره به بحران خروج سرمایه از کشور ادامه داد: در حالی که برای سرمایه گذاری بر روی حوزه‌ های آبی، انرژی و زیرساخت‌ ها به ۴۰۰ میلیارد دلار نیاز داریم، اما خروج سرمایه از کشور رو به افزایش بوده و این شرایط سختی را برای کشور ایجاد کرده است.
 
این کارشناس اقتصادی تأکید کرد: اگر عقلانیت و خردگرایی وجود داشته باشد، در هیچ دوره‌ ای هیچ بن‌ بستی وجود نخواهد داشت.
 
شقاقی‌ شهری در پاسخ به این سؤال که افزایش فروش نفت از اثرات روند مذاکرات نبوده، گفت: نمی‌ توان افزایش فروش نفت و افزایش درآمدهای نفتی را سیگنال مثبتی از روند مذاکرات دانست، چراکه شرایط جهانی، بین‌ المللی و منطقه‌ ای ایجاب می‌ کرد که طرف مقابل در برابر تحریم‌ های نفتی ایران کوتاه بیاید. در حال حاضر تورم جهانی افزایش یافته، به طوریکه ژاپن که سالیان سال تورم منفی و صفر درصد داشت، امروز تورم این کشور به ۲.۵ درصد رسیده‌ و تورم اروپا هم ۸ درصد است و از کشورهای همسایه، ترکیه تورم بی‌ سابقه ۸۰ درصدی را تجربه کرده، از سوی دیگر اروپا به شدت به انرژی نیاز دارد. از این رو، شرایط پیچیده جهانی ایجاب می‌ کرد که فروش نفت ایران افزایش پیدا کند.
 
وی ادامه داد: شرایط ایجاد شده، ناشی از جنگ روسیه و اوکراین، و تورم جهانی، وضعیتی را بوجود آورد که به صورت نانوشته از فشار تحریم‌ های حوزه نفت ایران کاسته شود. البته در همین شرایط، شاهد اعمال تخفیفات روسیه برای فروش نفت به هند و چین هستیم، به طوریکه تخفیفات نفت روسیه به ۳۵ دلار هم رسیده و این می‌ تواند صادرات نفت ایران را تحت شعاع قرار دهد.
 
این کارشناس اقتصادی درباره اثرگذاری توافق بر روی بازار ارز، اظهار داشت: در حال حاضر نرح دلار نیمایی ۲۶ هزار و ۷۰۰ تومان است و در عین حال قیمت نفت و مشتقات نفتی بالا است و با احیای برجام، بخشی از پول‌ های بلوکه شده آزاد می‌ شوند، بنابراین پمپاژ درآمد ارزی صورت می‌ گیرد و شاهد تکانه‌ های منفی در بازار ارز در کوتاه مدت خواهیم بود.
 
شقاقی شهری گفت: معتقدم با احیای برجام، در کوتاه مدت قیمت دلار ۲۵ هزار تومان خواهد بود و کمتر از این عدد نخواهد شد، چراکه از شرایط آینده مطمئن نیستیم و از سوی دیگر آبان ۱۴۰۱ انتخابات میان‌ دور ه‌ای آمریکا برگزار می‌ شود که احتمالاً شاهد پیروزی جمهوری‌ خواهان در کنگره و سنا خواهیم بود و پس از آن انتخابات امریکا مجدداً اغاز می‌ شود و به طور قطع در دوره تبلیغات نامزدها، شاهد وعده‌ هایی از سوی نامزدها درباره ایران خواهیم بود که به انتظارات تورمی در ایران دامن می‌ زند.
 
وی با اشاره به شرایط پیچیده کشورمان در دهه ۱۴۰۰، تأکید کرد: باید توجه داشته باشیم که تنش‌ های آبی، سدسازی کشورهای همسایه و ایجاد ریزگردها، ناترازی صندوق‌ های بازنشستگی و بانک‌ ها کار را برای ما سخت‌ تر کرده است و در این شرایط شاهد خروج سرمایه انسانی و جوانان و سرمایه مالی از کشور هستیم و نرخ رشد جمعیت در ۵۰ سال گذشته به کمترین حد خود رسیده و طبق آمارها نرخ رشد جمعیت در سال گذشته ۷ دهم درصد بود. بنابراین دهۀ بسیار پیچیده و مبهمی را پیش رو داریم که اگر عقلانیتی وجود نباشد، شاهد تعمیق چالش‌ ها خواهیم بود.