Uncategorised

میزان بیکاری زنان در تبعیض و تعدیل و اخراج ٢ برابر مردان/ ۸ درصد ایرانی‌ ها ثروتمند و ۹۲ درصد متوسط و فقیر

زنان از شرایط نابرابر استخدامی و حتی دستمزدی در جامعه رنج می‌برند به نحوی که براساس آمار مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری زنان ٢ برابر مردان است و حالا وضعیت نابسامان اقتصادی کشور نیز بر این شرایط نابرابراضافه شده تا آنان بیش از پیش در معرض تضییع حقوق خود قرار بگیرند.
 
Bikari-Faghr-1 جامعه ۲۴- شادی مکی: آمار‌ها درباره میزان بیکاری و اشتغال زنان نگران‌کننده است. زنان در بازار کار بیش از مردان در معرض اخراج و تعدیل بوده و کمتر از آن‌ها در مسیر استخدام قرار می‌گیرند. میزان دستمزد زنان و مردان نیز یکسان نیست و زنان نیروی کار ارزان‌قیمت به حساب می‌آیند، این درحالیست که داشتن اشتغال و درآمد کافی برای امرار معاش یک حق همگانی است.
 
تاریخ پر فراز و نشیب زنان در بستر شغلی و استفاده از آنان به عنوان نیرویی با دستمزد کمتر و چالش‌ هایی که بر سر راه اشتغال زنان همواره وجود داشته است باعث شد که جامعه بین‌ الملل و متخصصان همواره به صورت ویژه بر لزوم توانمند سازی زنان و حمایت از استقلال مالی و اقتصادی آن‌ ها تأکید کنند، اما در جامعه ما توجه چندانی به این موضوع نمی‌ شود تا جایی که در شرایط بحران اقتصادی فعلی زنان در خط مقدم تعدیل‌ ها و اخراج‌ ها قرار گرفته‌ اند.
 
براساس گزارش مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری زنان به صورت تقریبی ٢ برابر مردان است. نرخ بیکاری زنان فارغ التحصیل مقاطع کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد ٢ برابر (کمی بیشتر از ٢ برابر) مردان بوده است و در مقطع دکتری نیز بعضاً این آمار ٣ برابر و حتی بیشتر هم می‌ شود.
 
روند کاهشی زنان شاغل طی ۲ سال:
 
به گزارش جامعه ۲۴، از دیگر سو سهم زنان از تعداد کل شاغلین کشور از ۱۸.۲ درصد در سال ۹۷ به ۱۷.۸ درصد در سال ۹۸ و ۱۵.۷ درصد در سال ۹۹ رسیده است. به بیان دیگر تعداد زنان شاغل طی سال‌ های ۹۷ تا ۹۹ روندی کاهشی داشته است.
 
در اردیبهشت ماه  سال ۹۹ نیز اتاق بازرگانی تهران طی گزارشی به بررسی شاخص‌ های نیروی کار زنان و مردان استان تهران در پاییز سال ۱۳۹۸پرداخت که بر اساس آن نرخ بیکاری زنان ۱۵ تا ۲۴ ساله در استان تهران بیش از ۴۵ درصد اعلام شد؛ آماری نگران‌ کننده برای جمعیت زنان کشور و بویژه خانواده‌ های زن سرپرست و زنان خودسرپرست. 
 
شاید یکی از علل عدم اولویت‌ دهی به  زنان در استخدام‌ها و اولویت‌ بخشی به آنان برای اخراج و تعدیل این تفکر اشتباه است که مردان نان‌ آوران خانواده بوده و درآمد زنان نقش چندانی در معاش خانواده ندارد. این درحالیست که در جامعه ما زنان هر روز بیش از روز قبل نسبت به حقوق خود آگاهی پیدا کرده و به خوبی می‌ دانند که اشتغال مناسب یکی از حقوق غیرقابل تخطی آنان است.
 
از سوی دیگر در شرایطی که بسیاری از زنان در اقصی نقاط کشور خودسرپرست و سرپرست خانوار هستند، بیکاری و نبود درآمد می‌تواند صدمات غیرقابل جبرانی را بر زندگی آنان و حتی جامعه وارد کند. افزایش فقر زنانه در کشور و تبعات منفی آن یکی از مهمترین بی‌ توجهی به اشتغال و درآمد زنان در جامعه است. 
 
با محمدرضا محبوب‌ فر، جامعه‌ شناس و کارشناس حوزه آسیب‌ های اجتماعی درباره شرایط بیکاری زنان در کشور گفتگو کردیم.
 
شدت یافتن بیکاری زنان بعد از شیوع کرونا در کشور:
 
محبوب‌ فر در اینباره به جامعه ۲۴ می‌ گوید: با توجه به افزایش دستمزد‌ها در سال جدید اخبار نگران‌ کننده‌ ای درباره اخراج گسترده مردان و زنان از محیط‌ های کاری و کارگری دریافت می‌ کنیم. بسیاری از کارفرمایان معتقدند با توجه به گرانی و تورمی که در جامعه وجود دارد و حذف ارز ترجیحی و از طرف دیگر افت تقاضا مجبورند دست به تعدیل نیرو بزنند و به همین دلیل نیرو‌های خود را اخراج می‌ کنند.
 
وی ادامه می‌ دهد: این اخراج‌ ها و تعدیل نیرو علاوه بر اینکه متوجه شرکت‌ ها و سازمان‌ های غیردولتی است، متأسفانه به شهرداری‌ ها یا همان سازمان‌ های دولتی محلی نیز کشیده شده و ظاهرًا اخراج و تعدیل نیرو بیشتر متوجه زنان بوده است.
 
این کارشناس آسیب‌ های اجتماعی تصریح می‌ کند: اخراج و بیکاری زنان بعد از شیوع کرونا شدت یافته است. با توجه به رکود تورمی در کشور و عدم وجود حمایت‌ های دولتی از زنان، بهترین بهانه به دست کارفرمایان افتاده است که در وهله اول زنان را مورد تعدیل و اخراج کنند، این در حالیست که بسیاری از زنان سرپرست خانوار بوده و می‌ توان گفت تعداد زنان سرپرست خانوار افزایش داشته و بیکاری آنان تبدیل به یک معضل شده است.
 
وی با یادآوری اینکه میزان بیکاری زنان ایران در دولت گذشته افزایش یافته بود، اضافه می‌ کند: در حال حاضر نیز بیکاری در میان زنان افزایش بیشتری یافته است. زنان در ایران تحت استثمار بازار نابرابر کاری قرار دارند و همین مسأله باعث شده که بیشتر اخراج‌ ها و تعدیل نیرو‌ها متوجه زنان باشد به این دلیل که حمایت‌ های دولتی از زنان صورت نمی‌ گیرد و از طرف دیگر تشکل‌های فعال در حوزه زنان یا دچار محدودیت شده‌ اند یا به امور فرعی و روزمره می‌ پردازند.
 
محبوب‌ فر با تأکید بر اینکه بیشترین فسخ قرارداد کاری در کشور ما درخصوص زنان رخ داده است، عنوان می‌ کند: زنان ایران بیش از مردان در معرض بیکاری بوده و حتی بیکار شده‌ اند به نحوی که می‌ توان گفت، بیکاری برای بیش از ۹۰ درصد زنان ایران اولین مشکلی‌ ست که با آن مواجه هستند. این درحالیست که اشتغال زنان در اسناد بین‌المللی حقوق بشر و حتی در قوانین کشور مانند قانون اساسی و بسیاری از مقررات و آئین‌ نامه‌ های مربوط به سازمان‌ ها و ادارات مورد تأکید قرار گرفته است.
 
وی با بیان اینکه امروز زنان در یک دور عجیب تبعیض و تعدیل و اخراج گیر افتاده‌ اند و به نظر می‌ رسد که راه فراری نیز ندارند، می‌ گوید: بر اساس آمار‌های موجود کرونا، تحریم‌ ها و شرایط اقتصادی کشور اشتغال زنان را ۱۴ برابر مردان تحت تأثیر قرار داده و افزایش داده است، بر اساس آماری که به دست آورده‌ ام، افزایش ۲ برابری بیکاری و اخراج زنان از کار طی سال‌ های ۹۹ و ۱۴۰۰ رخ داده است.
 
این استاد دانشگاه اظهار می‌ کند: در روز‌های ابتدای سال ۱۴۰۱ اخراج و تعدیل نیرو درمیان کارکنان زن و مرد شدت گرفته است که زنان در خط اول بیکاری‌ ها و تعدیل نیرو قرار دارند. به همین میزان که زنان از محیط‌ های کاری اخراج و تعدیل شدند آن‌ ها تصمیم گرفتند که برای خودشان و دیگر زنان اشتغال‌ زایی کنند. امروز شاهد افزایش مشاغل خانگی هستیم، یعنی بیکاری‌ های گسترده‌ ای که در حوزه مشاغل دولتی و غیر دولتی رخ داده است، باعث خوداشتغالی و کارآفرینی زنان در منزل شده است.
 
وی خاطرنشان می‌ کند: برخی از این خود‌اشتغالی‌ ها می‌ تواند کاذب بوده و مشمول آسیب‌ های اجتماعی شود و برخی هم کاذب یا مشمول آسیب‌ های اجتماعی نیست و زنان توانسته‌ اند در محیط خانه با حمایت اعضای خانواده برای خود کسب و کار ایجاد کرده و به صورت غیررسمی وارد اقتصاد ایران شوند.
 
ثروت اغنیا و فقر سایر اقشار رو به افزایش است:
 
محبوب‌ فر می‌ گوید: با توجه به آمار ارائه شده، ۸ درصد ایرانی‌ ها ثروتمندند و ۹۲ درصد مردم متوسط و فقیر هستند. همانطور که ثروت اغنیا افزایش می‌ یابد، جمعیت فقرا در کشور و ریزش اقشار متوسط به طبقه فرودست جامعه نیز در حال افزایش است. گذشته از اینکه ثروت این ثروتمندان در شرایط امروز ایران چگونه تأمین می‌ شود، اما نکته آن است که اقشار متوسط، ترکیبی هستند از افرادی که سطح درآمدشان متوسط بوده و افرادی که میزان درآمد آن‌ها در حد فقر نسبی است نه فقر مطلق، یعنی اگر ۹۲ درصد افراد متوسط و فقیر جامعه را بررسی کنیم، متوجه می‌ شویم که این میزان یا در خط فقر به سر می‌ برند، یعنی هزینه‌ ها و درآمدشان یک حالت متعادل و بینابین دارد، یا اینکه زیر خط فقر قرار دارند.
 
وی می‌ افزاید: در چنین شرایطی، هم زن، و هم مرد، و هم فرزندان خانواده، باید شاغل باشند تا بتوانند این خط فقری که در سال گذشته ۱۲ میلیون تومان اعلام شد را تحمل کنند. در حال حاضر ارز ترجیحی حذف شده است و بزودی شاهد از کنترل خارج شدن افسار قیمت‌ ها از دست دولت خواهیم بود در چنین شرایطی اگر یکی از اعضای خانواده از کار اخراج شود و بیکاری رخ دهد به همین میزان هم فقر افزایش می‌یابد، یعنی نمی‌ توان گفت، تأثیر منفی اخراج زنان بیشتر است یا اخراج مردان.
 
این استاد دانشگاه می‌ گوید: چندی پیش یکی از دانشجویان با من تماس گرفت و از حضوری شدن دانشگاه‌ ها گلایه داشت، به این دلیل که در دوران آموزش مجازی و آنلاین سرکار می‌ رفته و به صورت آنلاین سر کلاس هم حاضر می‌ شده و حالا به دلیل حضوری شدن دانشگاه نمی‌ تواند سر کلاس حاضر شود. این دانشجو می‌ گفت که مجبور است برای امرار معاش چند شیفت کار کند و به همین دلیل نمی‌ تواند دروس خود را به صورت مناسب مطالعه کند.